عجب آشفتهبازاری است اینجا
هفته نامه سلامت | اخبار صفحه ۵ | 23 تیر 1397 | لینک خبر: salamat.ir/d11259
این روزها مردم روی ظاهر و تمیزی محلی که از آن خرید میکنند، حساس شدهاند. مخصوصا ساکنان شهرهای بزرگ، ترجیح میدهند از فروشگاههای بزرگ خرید کنند تا هم دستشان در انتخاب باز باشد و هم از سلامت محصولی که میخرند، مطمئن باشند اما هنوز هم بقالیهای دیروز و سوپرمارکتهای امروز در محلهها جایگاه قدرتمندی دارند و اهالی محل روزی نیست که مجبور نشوند مخصوصا برای خرید محصولات غذایی به این مغازهها سربزنند. محلی که میتواند تامینکننده خوراکیهای سالم برای مشتریانش باشد یا برعکس، سلامتشان را به خطر بیندازد. مشکل، استاندارد نبودن محصولی که عرضه میکنند، نیست، بلکه نگهداری نامناسب محصولات غذایی است که محصول سالم را به مادهای ناسالم و زیانبار تبدیل میکند. گاهی علت این کار ناآگاهی و ندانمکاری است که با وجود دورههایی که گذراندنش برای گرفتن پروانه کسب ضروری است، کمتر احتمال دارد و گاهی سودجویی و بیتفاوت بودن نسبت به قوانین و سلامت مردم. به نظر میرسد در این آشفته بازار، باید مردم با بالا بردن آگاهیشان و با دانستن نکات کلیدی و بایدها و نبایدهای نگهداری مواد غذایی و شرایط مطلوب یک فروشگاه مواد غذایی و خرید نکردن از مغازههای متخلف، مراقب سلامت خود و خانوادهشان باشند تا با خرید محصول به ظاهر سالمی که در محیط نامطلوب ناسالم شده، آسیب نبینند. ما نیز در صفحه «دیدبان سلامت» این هفته، از دیدگاه متخصصان به این موضوع پرداختهایم.
زهراسادات صفوی
ما طبق «دستورالعمل بازرسی» رفتار میکنیم
همکاران ما در سراسر کشور، برمبنای دستورالعملی تحتعنوان «دستورالعمل بازرسی» از مراکز و مکانهای عرضه مواد غذایی در کشور، بازرسی و در صورت مشاهده هر گونه تخلف، با متخلفان برخورد قانونی میکنند. البته شرط اساسی بازرسیهای ما که در دستورالعملهای متفاوتی به همکاران ابلاغ کردهایم، این است که آموزش و اطلاعرسانی را سرلوحه کار خود قرار دهند و درنهایت، اگر فردی با داشتن اطلاعات از چگونگی عرضه سالم مواد غذایی تخلف کرد، با او برخورد قانونی کنند. در این مطلب به برخی موارد تخلف که نداشتن آگاهی درباره آنها سلامت مصرفکنندگان را به خطر میاندازد و در دستورالعملهای بازرسی درج شده، اشاره میکنم.
همه مواد لبنی در یخچال
همه میدانیم برخی مواد غذایی مانند فراوردههای لبنی بسیار حساس و فسادپذیر هستند و باید در دمای مناسب در یخچال نگهداری شوند. از بین فراوردههای لبنی، بیشتر مواقع میبینیم که مغازهداران دوغ را خارج از یخچال قرار میدهند. البته دوغهای پاستوریزه که با بستهبندیهای متفاوت وجود دارد، معمولا در هوای محیط میتوان نگه داشت اما نه در معرض نور آفتاب. آفتاب باعث بالا رفتن درجه حرارت و اثر منفی گرما بر محصول میشود. از طرفی ظروف محتوی دوغ از نوع پلیاتیلن و مشتقات نفتی و مجاز است اما اشعه UV روی این مواد اثر میگذارد و باعث جدا شدن ذرات ظرف و وارد شدن آن به محتویاتش میشود و سلامت مصرفکننده را به خطر میاندازد.
تخممرغ در یخچال
در برخی فروشگاههای عرضه مواد غذایی، تخممرغ را در محیطی قرار میدهند که درجه حرارت بالایی دارد، در حالی که متخصصان معتقدند این ماده پروتئینی باید در درجه حرارت حداقل 4 درجه سانتیگراد که دمای یخچال معمولی است، نگهداری شود. پس نباید بیش از 3-2 ساعت آن را در دمای محیط قرار داد. البته در فصل سرما با توجه به درجه حرارت محیط و به شرط قرار نگرفتن در معرض نور آفتاب، بیرون بودن تخممرغ از یخچال چندان اثر منفی روی آن ندارد اما بهتر است در فصل سرما هم این ماده غذایی را در یخچال نگه دارند.
نور آفتاب و یخزدگی دشمن سلامت آب
قرار دادن بطریهای آب و نوشابه در خارج از یخچال و در معرض نور آفتاب از شرایط نامناسب نگهداری مواد غذایی محسوب میشود. حتی قرار دادن این نوشیدنیها در فریزر و یخ زدن محتویاتشان اشتباه است چون این کار باعث میشود ذرات و مشتقات نفتی بطری از آن جدا و به نوشیدنی موجود در بطری اضافه شود. مناسبترین روش نگهداری مواد غذاییای مانند پفک و چیپس و هر نوع تنقلات با بستهبندی متفاوت نیز نگهداری داخل مغازه است و نباید جلوی نور آفتاب باشند.
مغزها با درپوش و در مغازه
اصول نگهداری و فروش محصولاتی مثل مغزها هم این است که روباز عرضه نشوند و باید در ظرفی قرار بگیرند که درپوش داشته باشد. برخی فروشندگان میگویند مشتری تا محصول را نبیند، آن را نمیخرد. این گفته شاید تا حدی درست باشد اما میتوانند ماده خوراکی را در ظرفی بریزند که در شیشهای داشته باشد و محتویاتش در معرض دید باشد، بهخصوص در مورد تخمه، دانههای روغنی و مغزهایی مانند بادام و پسته و گردو. لازم است به این نکته دقت بیشتری داشت چون مشتری بعد از خرید آنها را بدون هیچ فراوری استفاده میکند، در حالی که اگر روباز عرضه شوند و در معرض آفتاب باشند، محتویات آنها تجزیه میشود. نور آفتاب میتواند باعث اکسید شدن روغن دانههای روغنی شود و سلامتشان را به خطر بیندازد. علاوه بر این، محصولی که عرضه نامناسبی داشته باشد، در معرض گردوغبار و آلودگی محیط قرار میگیرد. قطعا هوا استریل نیست و میتواند حاوی میکروب و آلاینده باشد که روی این مواد خوراکی مینشیند. معمولا کسی هم مغزها و آجیل را قبل از مصرف نمیشوید و بیشتر خام مصرف میشوند. اینطور نیست که بگوییم در غذا پخته میشود و در اثر حرارت میکروبهایش از بین میرود بنابراین باید به نحوه درست عرضه تمام محصولاتی که بعد از خرید و قبل از مصرف هیچ فرایندی روی آن انجام نمیگیرد (مثلا پخته نمیشود) دقت بسیاری داشت.
گذاشتن محصول غذایی بیرون از مغازه، ممنوع!
با وجود آییننامههای بازرسیهای بهداشتی، قوانین نظام صنفی و قوانین شهری و مقرراتی که در مورد قرار ندادن کالا و خوراکی و مواد غذایی در بیرون از مغازه وجود دارد، متاسفانه عادت بد برخی صنوف و مخصوصا عرضهکنندگان محصولات غذایی که حساسیت ویژهای دارد، این است که اجناس خود را بیرون از مغازه و در حاشیه خیابان و پیادهرو قرار میدهند که این کار بسیار اشتباه است. ما بارها در جلسات و هماهنگیها با اتحادیههای صنفی و اتاق اصناف و حتی در جلسه با همکاران شهرداری و وزارت کشور، این مساله را مطرح کردیم که باید این رفتار غلط اجتماعی را به مرور زمان تغییر داد و مشکل را حل کرد. اگر در هر بازاری؛ چه بزرگ و چه کوچک، قدم بزنید و حتی به مغازههای محلهتان بروید، نابسامانی عرضه را مشاهده میکنید. بازرسان ما که طی سال، در گرما و سرما، برای کنترل مراکز عرضه اقدام میکنند، این نکته را به مغازهداران گوشزد میکنند و حتی برخورد قضایی با متخلفان میشود. از اتحادیه اتاق اصناف و اتحادیهها هم خواستهایم و میخواهیم که بازرسانشان در این باره به مغازهداران اطلاعرسانی کنند. متصدیان مغازهها و سوپرمارکتها باید بدانند قرار دادن کالاها در خارج از مغازه نهتنها ظاهر ناپسندی به محل کسبشان میدهد و قابلیت پیگرد قضایی دارد، بلکه با این کار سلامت مشتریان خود را نیز به خطر میاندازند.
مجوز به شرط آموزش
افرادی که قصد دارند مجوز صنفی و پروانه کسب بگیرند، براساس قانون نظام صنفی به دستگاههای مرتبط مانند مراکز بهداشت وابسته به وزارت بهداشت معرفی میشوند. این افراد وقتی میخواهند جواب استعلام خود را بگیرند، باید در آموزشگاههای بهداشتی اصناف که در کشور فعال هستند و با مجوز رسمی و قانونی معاونتهای بهداشتی دانشگاهها فعالیت میکنند، یک دوره آموزشی تحت عنوان «آموزش عمومی اصناف» بگذرانند و گواهی بگیرند. علاوه بر این، گرفتن کارت بهداشت الزامی است و محل انتخابشده باید شرایط بهداشتی خاصی داشته باشد.
در صورت داشتن این شرایط صلاحیت بهداشتی صادر و جواب استعلام به اتحادیه صنفی داده میشود. درنهایت اتحادیه صنفی بعد از گرفتن مجوزهای لازم و جواب استعلامها از دستگاهها برای صدور پروانه کسب اقدام میکند.
متاسفانه مشکل این است که گاهی برخی افراد قبل از شروع فعالیت، برای گرفتن مجوز و پروانه صنفی اقدام نمیکنند و فعالیت خود را بدون مجوز شروع میکنند، تا زمانی که بازرسی از اتاق اصناف سراغشان برود و آنها را به سمت گرفتن مجوز کسب هدایت کند.
اگر هم این اتفاق نیفتد، به اقدام خلاف قانون خود ادامه میدهند. وقتی همکاران ما به یک مرکز صنفی مراجعه میکنند که دارای مجوز و پروانه کسب نیست، متصدی را به آموزشگاه اصناف میفرستند ولی پوشش آموزش اصناف ما هنوز صددرصد نیست چون اصناف هر روز در نقاط مختلف کشور شروع به فعالیت میکنند و فرد جدیدی بدون گرفتن مجوز به این وادی اضافه میشود. البته طبق قانون، نظارت بر تمام مراکز و اماکن فعال ارائهدهنده خدمات، تکلیف وزارت بهداشت است؛ چه دارای پروانه کسب باشند و چه بدون پروانه کسب کار کنند.
مهندس سیدرضا غلامی
رئیس اداره بهداشت مواد غذایی و بهسازی اماکن عمومی مرکز سلامت محیط کار وزارت بهداشت
متاسفانه برای تاسیس یک فروشگاه هیچ ضابطهای نداریم
مشکل اصلی ما در عرضه مواد غذایی این است که برای تاسیس یک فروشگاه مواد غذایی، هیچ ضابطه و استانداردی نداریم، بهطوری که مخصوصا در شهرهای کوچکتر میبینیم که اتاقی از یک خانه به فروشگاهی برای مواد غذایی تبدیل شده، بدون اینکه حداقل شرایط و امکانات لازم را داشته باشد.
متاسفانه در کشور ما ضابطهای در این باره وجود ندارد و حداقلها برای تاسیس یک سوپرمارکت و فروشگاه مواد غذایی تعریف نشده که بر اساس آن اگر کسی متقاضی تاسیس سوپرمارکت بود، بداند باید این کار را در چه فضایی و با چه مساحت و امکاناتی مانند انواع یخچال و... انجام دهد. به همین دلیل، شاهد هستیم برخی افراد محیط زیرپله یا مغازهای که مثلا قبلا کفشفروشی بوده، تغییر کاربری میدهند و در آن مواد غذایی میفروشند. صاحب مغازه با توجه به امکاناتش، محل عرضه مواد غذایی را قفسهبندی میکند و در آن بنا بر سلیقهاش، به تعداد دلخواه یخچال قرار میدهد. حتی هیچ ضابطهای وجود ندارد که او را مکلف کند مثلا تخممرغ را در یخچال قرار دهد یا بطری شیر و دوغ و آب معدنی و نان، چیپس و پفک را در معرض آفتاب نگذارد و به سلیقه خودش به دلیل اینکه مردم نوشابه خنک را ترجیح میدهند، قرار دادن بطریهای نوشابه در یخچال مغازهاش در اولویت قرار میگیرد. ضابطهها نوشته نشده و کسی بر اساس ضابطههای لازم عمل نمیکند. وزارت بهداشت و مرکز سلامت محیط کار باید ضابطه بنویسند و در آن تعیین کنند که مثلا فروشگاه مواد غذایی مکانی است که باید حداقل فلان قدر مساحت و زیربنا داشته باشد، تجهیزات لازم برای تاسیس آن دقیقا چیست و لازم است چند نفر در آن کار کنند و چه دورههایی دیده باشند. البته در حال حاضر دورههایی برای آموزش برگزار میشود اما در برخی موارد صوری است؛ یعنی برخی افراد پولی به آموزشگاهها میدهند و بدون شرکت در دورهها، گواهینامه میگیرند. البته چکلیست یا آییننامهای در این زمینه وجود دارد اما مفاد آن خیلی کلی و شامل همان مواردی است که از سال 1320 بوده و فقط چند بار بازبینی و از طریق مرکز سلامت محیط کار ابلاغ شده است. در این آییننامه به جزییات لازم پرداخته نشده و ضابطهای برای تاسیس فروشگاه مواد غذایی نیست. بیشتر مفاد این آییننامه به محیط محل مربوط میشود، مثلا اینکه در و پنجره باید کجا و چطور باشد و توری داشته باشد و... حداقلها تعیین نشده که کسی بداند اصلا مجاز است یک زیرپله را به فروشگاه موادغذایی تبدیل کند یا نه و چکار باید بکند. به نظر میرسد برای بهبود این اوضاع لازم است اول، ضوابط حداقلی تدوین و ابلاغ شود. دوم، کسانی که قرار است در فروشگاه مواد غذایی کار کنند، آموزش ببینند و بدون شرکت در دورهها به آنها گواهی داده نشود. سومین مورد، مطالبه مردم است؛ مردم باید آگاهی داشته باشند و از فروشگاههایی که نکات بهداشتی را رعایت نمیکنند، خرید نکنند.
دکتر آراسب دباغ مقدم
متخصص بهداشت مواد غذایی
این روزها مردم روی ظاهر و تمیزی محلی که از آن خرید میکنند، حساس شدهاند. مخصوصا ساکنان شهرهای بزرگ، ترجیح میدهند از فروشگاههای بزرگ خرید کنند تا هم دستشان در انتخاب باز باشد و هم از سلامت محصولی که میخرند، مطمئن باشند اما هنوز هم بقالیهای دیروز و سوپرمارکتهای امروز در محلهها جایگاه قدرتمندی دارند و اهالی محل روزی نیست که مجبور نشوند مخصوصا برای خرید محصولات غذایی به این مغازهها سربزنند. محلی که میتواند تامینکننده خوراکیهای سالم برای مشتریانش باشد یا برعکس، سلامتشان را به خطر بیندازد. مشکل، استاندارد نبودن محصولی که عرضه میکنند، نیست، بلکه نگهداری نامناسب محصولات غذایی است که محصول سالم را به مادهای ناسالم و زیانبار تبدیل میکند. گاهی علت این کار ناآگاهی و ندانمکاری است که با وجود دورههایی که گذراندنش برای گرفتن پروانه کسب ضروری است، کمتر احتمال دارد و گاهی سودجویی و بیتفاوت بودن نسبت به قوانین و سلامت مردم. به نظر میرسد در این آشفته بازار، باید مردم با بالا بردن آگاهیشان و با دانستن نکات کلیدی و بایدها و نبایدهای نگهداری مواد غذایی و شرایط مطلوب یک فروشگاه مواد غذایی و خرید نکردن از مغازههای متخلف، مراقب سلامت خود و خانوادهشان باشند تا با خرید محصول به ظاهر سالمی که در محیط نامطلوب ناسالم شده، آسیب نبینند. ما نیز در صفحه «دیدبان سلامت» این هفته، از دیدگاه متخصصان به این موضوع پرداختهایم.
زهراسادات صفوی
ما طبق «دستورالعمل بازرسی» رفتار میکنیم
همکاران ما در سراسر کشور، برمبنای دستورالعملی تحتعنوان «دستورالعمل بازرسی» از مراکز و مکانهای عرضه مواد غذایی در کشور، بازرسی و در صورت مشاهده هر گونه تخلف، با متخلفان برخورد قانونی میکنند. البته شرط اساسی بازرسیهای ما که در دستورالعملهای متفاوتی به همکاران ابلاغ کردهایم، این است که آموزش و اطلاعرسانی را سرلوحه کار خود قرار دهند و درنهایت، اگر فردی با داشتن اطلاعات از چگونگی عرضه سالم مواد غذایی تخلف کرد، با او برخورد قانونی کنند. در این مطلب به برخی موارد تخلف که نداشتن آگاهی درباره آنها سلامت مصرفکنندگان را به خطر میاندازد و در دستورالعملهای بازرسی درج شده، اشاره میکنم.
همه مواد لبنی در یخچال
همه میدانیم برخی مواد غذایی مانند فراوردههای لبنی بسیار حساس و فسادپذیر هستند و باید در دمای مناسب در یخچال نگهداری شوند. از بین فراوردههای لبنی، بیشتر مواقع میبینیم که مغازهداران دوغ را خارج از یخچال قرار میدهند. البته دوغهای پاستوریزه که با بستهبندیهای متفاوت وجود دارد، معمولا در هوای محیط میتوان نگه داشت اما نه در معرض نور آفتاب. آفتاب باعث بالا رفتن درجه حرارت و اثر منفی گرما بر محصول میشود. از طرفی ظروف محتوی دوغ از نوع پلیاتیلن و مشتقات نفتی و مجاز است اما اشعه UV روی این مواد اثر میگذارد و باعث جدا شدن ذرات ظرف و وارد شدن آن به محتویاتش میشود و سلامت مصرفکننده را به خطر میاندازد.
تخممرغ در یخچال
در برخی فروشگاههای عرضه مواد غذایی، تخممرغ را در محیطی قرار میدهند که درجه حرارت بالایی دارد، در حالی که متخصصان معتقدند این ماده پروتئینی باید در درجه حرارت حداقل 4 درجه سانتیگراد که دمای یخچال معمولی است، نگهداری شود. پس نباید بیش از 3-2 ساعت آن را در دمای محیط قرار داد. البته در فصل سرما با توجه به درجه حرارت محیط و به شرط قرار نگرفتن در معرض نور آفتاب، بیرون بودن تخممرغ از یخچال چندان اثر منفی روی آن ندارد اما بهتر است در فصل سرما هم این ماده غذایی را در یخچال نگه دارند.
نور آفتاب و یخزدگی دشمن سلامت آب
قرار دادن بطریهای آب و نوشابه در خارج از یخچال و در معرض نور آفتاب از شرایط نامناسب نگهداری مواد غذایی محسوب میشود. حتی قرار دادن این نوشیدنیها در فریزر و یخ زدن محتویاتشان اشتباه است چون این کار باعث میشود ذرات و مشتقات نفتی بطری از آن جدا و به نوشیدنی موجود در بطری اضافه شود. مناسبترین روش نگهداری مواد غذاییای مانند پفک و چیپس و هر نوع تنقلات با بستهبندی متفاوت نیز نگهداری داخل مغازه است و نباید جلوی نور آفتاب باشند.
مغزها با درپوش و در مغازه
اصول نگهداری و فروش محصولاتی مثل مغزها هم این است که روباز عرضه نشوند و باید در ظرفی قرار بگیرند که درپوش داشته باشد. برخی فروشندگان میگویند مشتری تا محصول را نبیند، آن را نمیخرد. این گفته شاید تا حدی درست باشد اما میتوانند ماده خوراکی را در ظرفی بریزند که در شیشهای داشته باشد و محتویاتش در معرض دید باشد، بهخصوص در مورد تخمه، دانههای روغنی و مغزهایی مانند بادام و پسته و گردو. لازم است به این نکته دقت بیشتری داشت چون مشتری بعد از خرید آنها را بدون هیچ فراوری استفاده میکند، در حالی که اگر روباز عرضه شوند و در معرض آفتاب باشند، محتویات آنها تجزیه میشود. نور آفتاب میتواند باعث اکسید شدن روغن دانههای روغنی شود و سلامتشان را به خطر بیندازد. علاوه بر این، محصولی که عرضه نامناسبی داشته باشد، در معرض گردوغبار و آلودگی محیط قرار میگیرد. قطعا هوا استریل نیست و میتواند حاوی میکروب و آلاینده باشد که روی این مواد خوراکی مینشیند. معمولا کسی هم مغزها و آجیل را قبل از مصرف نمیشوید و بیشتر خام مصرف میشوند. اینطور نیست که بگوییم در غذا پخته میشود و در اثر حرارت میکروبهایش از بین میرود بنابراین باید به نحوه درست عرضه تمام محصولاتی که بعد از خرید و قبل از مصرف هیچ فرایندی روی آن انجام نمیگیرد (مثلا پخته نمیشود) دقت بسیاری داشت.
گذاشتن محصول غذایی بیرون از مغازه، ممنوع!
با وجود آییننامههای بازرسیهای بهداشتی، قوانین نظام صنفی و قوانین شهری و مقرراتی که در مورد قرار ندادن کالا و خوراکی و مواد غذایی در بیرون از مغازه وجود دارد، متاسفانه عادت بد برخی صنوف و مخصوصا عرضهکنندگان محصولات غذایی که حساسیت ویژهای دارد، این است که اجناس خود را بیرون از مغازه و در حاشیه خیابان و پیادهرو قرار میدهند که این کار بسیار اشتباه است. ما بارها در جلسات و هماهنگیها با اتحادیههای صنفی و اتاق اصناف و حتی در جلسه با همکاران شهرداری و وزارت کشور، این مساله را مطرح کردیم که باید این رفتار غلط اجتماعی را به مرور زمان تغییر داد و مشکل را حل کرد. اگر در هر بازاری؛ چه بزرگ و چه کوچک، قدم بزنید و حتی به مغازههای محلهتان بروید، نابسامانی عرضه را مشاهده میکنید. بازرسان ما که طی سال، در گرما و سرما، برای کنترل مراکز عرضه اقدام میکنند، این نکته را به مغازهداران گوشزد میکنند و حتی برخورد قضایی با متخلفان میشود. از اتحادیه اتاق اصناف و اتحادیهها هم خواستهایم و میخواهیم که بازرسانشان در این باره به مغازهداران اطلاعرسانی کنند. متصدیان مغازهها و سوپرمارکتها باید بدانند قرار دادن کالاها در خارج از مغازه نهتنها ظاهر ناپسندی به محل کسبشان میدهد و قابلیت پیگرد قضایی دارد، بلکه با این کار سلامت مشتریان خود را نیز به خطر میاندازند.
مجوز به شرط آموزش
افرادی که قصد دارند مجوز صنفی و پروانه کسب بگیرند، براساس قانون نظام صنفی به دستگاههای مرتبط مانند مراکز بهداشت وابسته به وزارت بهداشت معرفی میشوند. این افراد وقتی میخواهند جواب استعلام خود را بگیرند، باید در آموزشگاههای بهداشتی اصناف که در کشور فعال هستند و با مجوز رسمی و قانونی معاونتهای بهداشتی دانشگاهها فعالیت میکنند، یک دوره آموزشی تحت عنوان «آموزش عمومی اصناف» بگذرانند و گواهی بگیرند. علاوه بر این، گرفتن کارت بهداشت الزامی است و محل انتخابشده باید شرایط بهداشتی خاصی داشته باشد.
در صورت داشتن این شرایط صلاحیت بهداشتی صادر و جواب استعلام به اتحادیه صنفی داده میشود. درنهایت اتحادیه صنفی بعد از گرفتن مجوزهای لازم و جواب استعلامها از دستگاهها برای صدور پروانه کسب اقدام میکند.
متاسفانه مشکل این است که گاهی برخی افراد قبل از شروع فعالیت، برای گرفتن مجوز و پروانه صنفی اقدام نمیکنند و فعالیت خود را بدون مجوز شروع میکنند، تا زمانی که بازرسی از اتاق اصناف سراغشان برود و آنها را به سمت گرفتن مجوز کسب هدایت کند.
اگر هم این اتفاق نیفتد، به اقدام خلاف قانون خود ادامه میدهند. وقتی همکاران ما به یک مرکز صنفی مراجعه میکنند که دارای مجوز و پروانه کسب نیست، متصدی را به آموزشگاه اصناف میفرستند ولی پوشش آموزش اصناف ما هنوز صددرصد نیست چون اصناف هر روز در نقاط مختلف کشور شروع به فعالیت میکنند و فرد جدیدی بدون گرفتن مجوز به این وادی اضافه میشود. البته طبق قانون، نظارت بر تمام مراکز و اماکن فعال ارائهدهنده خدمات، تکلیف وزارت بهداشت است؛ چه دارای پروانه کسب باشند و چه بدون پروانه کسب کار کنند.
مهندس سیدرضا غلامی
رئیس اداره بهداشت مواد غذایی و بهسازی اماکن عمومی مرکز سلامت محیط کار وزارت بهداشت
متاسفانه برای تاسیس یک فروشگاه هیچ ضابطهای نداریم
مشکل اصلی ما در عرضه مواد غذایی این است که برای تاسیس یک فروشگاه مواد غذایی، هیچ ضابطه و استانداردی نداریم، بهطوری که مخصوصا در شهرهای کوچکتر میبینیم که اتاقی از یک خانه به فروشگاهی برای مواد غذایی تبدیل شده، بدون اینکه حداقل شرایط و امکانات لازم را داشته باشد.
متاسفانه در کشور ما ضابطهای در این باره وجود ندارد و حداقلها برای تاسیس یک سوپرمارکت و فروشگاه مواد غذایی تعریف نشده که بر اساس آن اگر کسی متقاضی تاسیس سوپرمارکت بود، بداند باید این کار را در چه فضایی و با چه مساحت و امکاناتی مانند انواع یخچال و... انجام دهد. به همین دلیل، شاهد هستیم برخی افراد محیط زیرپله یا مغازهای که مثلا قبلا کفشفروشی بوده، تغییر کاربری میدهند و در آن مواد غذایی میفروشند. صاحب مغازه با توجه به امکاناتش، محل عرضه مواد غذایی را قفسهبندی میکند و در آن بنا بر سلیقهاش، به تعداد دلخواه یخچال قرار میدهد. حتی هیچ ضابطهای وجود ندارد که او را مکلف کند مثلا تخممرغ را در یخچال قرار دهد یا بطری شیر و دوغ و آب معدنی و نان، چیپس و پفک را در معرض آفتاب نگذارد و به سلیقه خودش به دلیل اینکه مردم نوشابه خنک را ترجیح میدهند، قرار دادن بطریهای نوشابه در یخچال مغازهاش در اولویت قرار میگیرد. ضابطهها نوشته نشده و کسی بر اساس ضابطههای لازم عمل نمیکند. وزارت بهداشت و مرکز سلامت محیط کار باید ضابطه بنویسند و در آن تعیین کنند که مثلا فروشگاه مواد غذایی مکانی است که باید حداقل فلان قدر مساحت و زیربنا داشته باشد، تجهیزات لازم برای تاسیس آن دقیقا چیست و لازم است چند نفر در آن کار کنند و چه دورههایی دیده باشند. البته در حال حاضر دورههایی برای آموزش برگزار میشود اما در برخی موارد صوری است؛ یعنی برخی افراد پولی به آموزشگاهها میدهند و بدون شرکت در دورهها، گواهینامه میگیرند. البته چکلیست یا آییننامهای در این زمینه وجود دارد اما مفاد آن خیلی کلی و شامل همان مواردی است که از سال 1320 بوده و فقط چند بار بازبینی و از طریق مرکز سلامت محیط کار ابلاغ شده است. در این آییننامه به جزییات لازم پرداخته نشده و ضابطهای برای تاسیس فروشگاه مواد غذایی نیست. بیشتر مفاد این آییننامه به محیط محل مربوط میشود، مثلا اینکه در و پنجره باید کجا و چطور باشد و توری داشته باشد و... حداقلها تعیین نشده که کسی بداند اصلا مجاز است یک زیرپله را به فروشگاه موادغذایی تبدیل کند یا نه و چکار باید بکند. به نظر میرسد برای بهبود این اوضاع لازم است اول، ضوابط حداقلی تدوین و ابلاغ شود. دوم، کسانی که قرار است در فروشگاه مواد غذایی کار کنند، آموزش ببینند و بدون شرکت در دورهها به آنها گواهی داده نشود. سومین مورد، مطالبه مردم است؛ مردم باید آگاهی داشته باشند و از فروشگاههایی که نکات بهداشتی را رعایت نمیکنند، خرید نکنند.
دکتر آراسب دباغ مقدم
متخصص بهداشت مواد غذایی
+ نوشته شده در یکشنبه ششم آبان ۱۳۹۷ ساعت 14:4 توسط
|