هفته نامه سلامت   |   اخبار صفحه ۲   |   16 تیر 1397   |   لینک خبر:   salamat.ir/d11175

معاون تحقیقات وزیر بهداشت، تازه‌ترین نتایج مطالعه جهانی بار بیماری فشارخون را تشریح کرد و ضمن اعلام افزایش شمار مبتلایان فشارخون در ایران، نسبت به افزایش 39 درصدی مرگ‌های ناشی از این بیماری در کشورمان هشدار جدی داد. دکتر رضا ملک‌زاده، به‌عنوان نویسنده همکار در وسیع‌ترین و دقیق‌ترین مطالعه جهانی «بار بیماری فشارخون در 195 کشور طی سال‌های 1990 تا 2015» با استناد به نتایج مطالعه، از افزایش قابل‌ملاحظه بار این بیماری در برخی کشورها و کاهش چشمگیر آن در کشورهای پردرآمد و توسعه‌یافته جهان خبر داد. وی فشارخون را مهم‌ترین و شایع‌ترین عامل خطر بیماری‌های قلبی-عروقی، سکته‌های قلبی و مغزی و بیماری‌های مزمن کلیوی دانست و آن را یک خطر رو به رشد برای سلامت کشورهای در حال توسعه و کم‌درآمد توصیف کرد.
به گفته دکتر ملک‌زاده، فشارخون بالا، فشارخون مضاعفی است که بر رگ‌های خونی و اعضای مهمی مانند قلب، مغز و کلیه‌ها وارد می‌شود. درحالی که گایدلاین قدیمی جهانی، فشارخون بالا را سیستولیک معادل یا بالاتر از ۱۴۰ میلی‌متر جیوه یا فشارخون دیاستولیک معادل یا بالاتر از ۹۰ میلی‌متر جیوه می‌دانست، گایدلاین جدید جهانی، فشارخون افزایش‌یافته را سیستولیک بین ۱۲۰ تا ۱۲۹ میلی‌متر جیوه و دیاستولیک زیر ۸۰ میلی‌متر جیوه اعلام کرده است. همچنین پرفشاری خون مرحله 1، سیستولیک ۱۳۰ تا ۱۳۹ میلی‌متر جیوه یا دیاستولیک بین ۸۰ تا ۹۰ میلی‌متر جیوه است. درنهایت تعریف پرفشاری خون مرحله 2 شامل سیستولیک معادل یا بالاتر از ۱۴۰ میلی‌متر جیوه یا دیاستولیک معادل یا بالاتر از۹۰ میلی‌متر جیوه است.
مرگ‌ومیر ناشی از فشارخون در جهان 48 درصد افزایش یافته است
استاد ممتاز دانشگاه علوم پزشکی تهران در ادامه به مرگ‌های سالانه ناشی از فشارخون بالا اشاره کرد و افزود: «شمار مرگ‌ها از 2/7 میلیون نفر در سال 1990میلادی، به 7/10 میلیون نفر در سال 2015 میلادی رسیده و به عبارتی، مرگ‌های ناشی از فشارخون در جهان طی 25 سال یادشده، بیش از 48 درصد افزایش داشته است.» معاون تحقیقات وزیر بهداشت، بیشترین مرگ ناشی از بیماری‌های مرتبط با فشارخون بالا در سال 2015 میلادی را مربوط به ایسکمیک قلبی، سکته‌های قلبی و مغزی، سایر بیماری‌های قلبی- عروقی و بیماری‌های مزمن کلیوی دانست. به گفته معاون تحقیقات وزیر بهداشت، بار بیماری فشارخون با افزایش سن بیشتر می‌شود، به طوری که 66 درصد بار این بیماری بین گروه‌های سنی 80-25 سال و بالاتر مورد مطالعه، مربوط به سنین بالای 60 سال است. بیش از 50 میلیون سال ازدست‌رفته عمر نیز مربوط به گروه‌های سنی زیر 55 سال است که این رقم نشان می‌دهد فشارخون تهدید جدی برای افراد زیر این سنین است.
افزایش 39 درصدی مرگ‌‌ومیر ناشی از فشارخون در ایران
معاون تحقیقات وزیر بهداشت گفت: «در سال 1990 میلادی، 31 هزار مرگ بر اثر فشارخون سیستولیک معادل 140 میلی‌متر جیوه و بالاتر در ایران رخ داده که در سال 2015 میلادی، این رقم با 39 درصد افزایش، به 44 هزار مرگ رسیده است. همچنین تعداد سال‌های ازدست‌رفته عمر ناشی از این بیماری، طی سال 1990 میلادی، از 699 هزار سال با حدود 32 درصد افزایش به 926 هزار سال در 2015 میلادی رسیده و این ارقام با محاسبه فشارخون معادل 115-110 میلی‌متر جیوه و بالاتر، بسیار بیشتر است.»
استاد ممتاز دانشگاه علوم پزشکی تهران افزود: «شمار مرگ‌ومیر استانداردشده سنی زنان بر اثر فشارخون، 145 به ازای هر 100 هزار و در مردان 197 به ازای هر 100 هزار نفر است. در تمام گروه‌های سنی بار بیماری فشارخون طی 25 سال مورد مطالعه، در مردان بیش از زنان است. 125 میلیون سال عمر ازدست‌رفته مربوط به مردان و 86 میلیون سال عمر ازدست‌رفته مربوط به زنان است. تنها در گروه سنی 80 سال به بالا، به دلیل زندگی طولانی‌تر ناشی از امید به زندگی بالاتر، بار این بیماری در زنان بیشتر می‌شود.» رئیس پژوهشکده بیماری‌های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران تصریح کرد: «30 درصد سال‌های ازدست‌رفته عمر بر اثر ناتوانی ناشی از فشارخون بالا و بیماری‌های مرتبط با آن، مربوط به بیماری ایسکمیک قلبی و سکته‌های قلبی و مغزی بوده است. همچنین سایر بیماری‌های قلبی-عروقی و به‌ویژه بیماری‌های مزمن کلیوی بار قابل‌توجهی را در سال‌های ازدست‌رفته عمر ناشی از فشارخون به خود اختصاص داده‌اند.» وی هشدار داد: «30 درصد بار بیماری‌های قلبی میان افراد 25 تا 29 سال مربوط به کسانی است که دارای فشارخون بالا بوده‌اند.»
60 درصد بار بیماری فشارخون بر دوش 10 کشور جهان است
معاون تحقیقات وزیر بهداشت در ادامه با بیان اینکه بیشترین بار بیماری فشارخون (60 درصد) در 10 کشور جهان بوده، گفت: «دو کشور بر اساس نرخ جمعیت بالاتر در جهان، بیشترین بار این بیماری را متحمل شده‌اند که شامل چین با 2 میلیون و 334 هزار مرگ و 1/45 میلیون سال ازدست‌رفته عمر و هند با 1 میلیون و 638 هزار مرگ و 7/38 میلیون سال ازدست‌رفته عمر بر اثر نانوانی ناشی از فشارخون بالا بودند. روسیه، اندونزی و ایالات متحده نیز بین کشورهایی هستند که این مطالعه برای آنها بار بالای فشارخون را کنار چند کشور نامبرده پیش‌بینی کرده است.»
موفق‌ترین‌های منطقه و جهان
در کنترل فشارخون
دکتر ملک‌زاده به میزان کاهش یا افزایش بار بیماری فشارخون در مناطق مختلف جهان اشاره کرد و افزود: «اروپای غربی (به‌عنوان موفق‌ترین منطقه)، اروپای مرکزی، آسیا پاسفیک و آمریکای شمالی همگی دارای کاهش رشد مناسبی در تعداد مرگ‌ها و سال‌های ازدست‌رفته عمر ناشی از فشارخون شده‌اند و این درحالی است که منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، جنوب و شرق آسیا، آمریکای مرکزی و کشورهای صحرای آفریقا دارای افزایش قابل‌توجه (بین 60 - بیش از صددرصد) در بار بیماری فشارخون هستند.»
بهترین‌ها و بدترین‌های فشارخون
دکتر ملک‌زاده، معاون پژوهشی وزارت بهداشت، با استناد به دیگر نتایج مطالعه جهانی بار بیماری فشارخون در 195 کشور، بالاترین نرخ مرگ‌ومیر استانداردشده سنی ناشی از بیماری‌های مرتبط با فشارخون را در افغانستان با 637 مرگ و عراق با 415 مرگ در هر 100 هزار نفر اعلام کرد و پایین‌ترین نرخ را مربوط به فرانسه با 62 مرگ و کانادا با 64 مرگ در هر 100 هزار نفر دانست.
دکتر ملک‌زاده انگلستان را موفق‌ترین کشور در کنترل بار بیماری فشارخون با کاهش 50 درصدی مرگ‌ها و 55 درصدی سال‌های ازدست‌رفته عمر معرفی کرد و گفت: «کشورهای پردرآمد توسعه‌یافته‌ای مانند فرانسه، کانادا، آلمان و ایتالیا نیز جزو کشورهای بسیار موفق در این زمینه بوده‌اند.» استاد ممتاز دانشگاه علوم پزشکی تهران، کشور آمریکا را نیز در شمار کشورهای موفق در کنترل بار بیماری فشارخون برشمرد و افزود: «میزان کاهش مرگ بر اثر فشارخون در آمریکا 8 درصد و سال‌های ازدست‌رفته عمر 11 درصد بوده است.»
معاون تحقیقات وزیر بهداشت در پایان تاکید کرد: «نگاهی به وضعیت کشورهای مختلف جهان در بار بیماری فشارخون، به خوبی نشان می‌دهد کشورهای توسعه‌یافته با درک خطر رو به رشد فشارخون به‌عنوان عامل بروز بسیاری از بیماری‌های پرهزینه مانند بیماری‌های قلبی-عروقی و سکته‌های قلبی و مغزی و در نهایت، مرگ‌های زودرس، توانسته‌اند آن را طبق الگوی مناسبی هم در زمینه پیشگیری و هم در زمینه درمان این بیماری تاثیرگذار تحت کنترل دربیاورند. این درحالی است که بار بیماری فشارخون در کشورهای توسعه‌نیافته و کم‌درآمد، روزبه‌روز سنگین‌تر و تعداد مرگ‌ها و سال‌های ازدست‌رفته عمر ناشی از ناتوانی‌ها بیشتر می‌شود.»
مهدیه آقازمانی