هفته نامه سلامت   |   اخبار صفحه ۲۸   |   02 تیر 1397   |   لینک خبر:   salamat.ir/d11132

خانم مهراوه از 6 ماه قبل نسبت به مواد آرایشی حساسیت پیدا کرده است. او می‌گوید: «از خشکی ساده لب شروع شد. به‌تدریج خشکی گسترش پیدا کرد و اطراف دهان را گرفت، طوری که نمی‌توانستم دهانم را باز کنم. خشکی لب‌ها عود‌‌کننده و مداوم بود حتی در اطراف چشم و گونه نیز خارش، تورم و خشکی دیده می‌شد. بعد از درمان‌های مکرر درنهایت کنترل شد ولی هرگاه از رژ لب یا مداد چشم استفاده می‌کنم، خشکی و ترک پوستی با شدت کمتری بازمی‌گردد.» او خودش معترف است جزو افرادی است که باید همیشه آرایش غلیظی داشته باشد. مهراوه می‌خواهد بداند آیا مواد آرایشی بدون حساسیت وجود دارد یا تستی که بتواند علت حساسیت را مشخص کند؟ نظر متخصصان «سلامت» را در این مورد بخوانید.
مینا کاهه
10 تا 15 درصد مردم جامعه به یک ماده آرایشی حساسیت دارند
امروزه بسیاری از مردان و زنان با مواد آرایشی و عطر و ادکلن و... تماس مداوم و روزانه دارند و هر یک از این مواد ممکن است به طور ناگهانی حساسیت ایجاد کند. حدود 10 تا 15 درصد مردم جامعه نسبت به یک ماده آرایشی حساس هستند. مواد آرایشی صرفا برای زیباسازی استفاده نمی‌شوند. بعضی از آنها برای تمیز کردن ظاهر یا بهبود بوی بدن مصرف می‌شوند. لوازم آرایش به دو صورت هستند؛ موادی که روی پوست باقی می‌مانند، مانند کرم‌پودرها، لوسیون‌ها، رژ لب، خط چشم و عطر و ادکلن و ... و موادی دیگر مانند شامپو، صابون و... که از روی پوست شسته می‌شوند. بعضی از ترکیبات مواد آرایشی ممکن است باعث حساسیت پوستی شود. هر چقدر ماده آرایشی حساسیت‌زا بیشتر روی پوست بماند شدت حساسیت بیشتر می‌شود. اگر در قسمتی از پوست التهاب یا آسیب پوستی وجود داشته باشد نیز شدت حساسیت بیشتر خواهد‌شد. همچنین پوست افرادی که سابقه حساسیت به ماده آرایشی دارند برای مدتی حساس‌تر خواهد بود و ممکن است با مصرف کمترین ماده آرایشی دوباره واکنش نشان بدهد. بعضی افراد ممکن است به مواد فلزی مانند نیکل حساسیت داشته باشند. افرادی که عادت دارند عطر، ادکلن و مام زیربغل را روی پوست خود بزنند ممکن است به سرعت نسبت به این ماده حساسیت نشان بدهند. نیکل در بسیاری از مواد آرایشی وجود دارد. ترکیبات دارای رایحه نیز مواد مختلف افزودنی دارند که می‌توانند حساسیت‌زا باشند. بهترین کار برای اینکه مصرف‌کنندگان مواد آرایشی متوجه شوند نسبت به آن حساسیت دارند یا نه این است که ماده آرایشی مانند عطر، کرم‌پودر و... را به قسمت داخلی بازو بزنند و حدود 48 تا 72 ساعت صبر کنند. درصورتی که بعد از این مدت حساسیت دیده نشود می‌توانند به مصرف آن ادامه دهند. تاکنون ماده آرایشی بدون خطر ساخته نشده و افرادی که حساسیت خیلی زیادی دارند به هیچ وجه نباید از مواد آرایشی استفاده کنند، حتی دیده شده پوست فرد حساس نسبت به کرم ضدآفتاب ساده هم واکنش نشان می‌دهد. چنین فردی بهتر است فقط از زینک‌اکساید استفاده کند. به‌ندرت دیده شده فردی نسبت به این پماد حساسیت نشان دهد. امروزه مواد آرایشی ارگانیک وجود دارند که به نظر می‌رسد بی‌خطرترین مواد آرایشی باشند. افراد حساس می‌توانند از این مواد استفاده کنند ولی باز هم بهتر است قبل از استفاده، ماده آرایشی جدید را روی پوست بازوی خود امتحان کنند. باکتری‌ها و قارچ‌ها باعث فساد ماده آرایشی می‌شوند. به همین دلیل باید با دقت از آنها نگهداری کرد. به هیچ وجه در ماده آرایشی نباید باز بماند و بعد از مصرف هم باید محکم بسته شود. همچنین مواد آرایشی نباید در معرض نور آفتاب قرار بگیرند. اشعه آفتاب به سرعت ترکیبات ماده آرایشی را به هم می‌زند. هر گونه تغییر رنگ و تغییر بو به معنای فساد ماده آرایشی است و حتما باید دور انداخته شود. همچنین گاهی بعضی خانم‌ها عادت دارند داخل ریمل آب اضافه ‌کنند. این کار اشتباه است، مگر اینکه جزو دستورات بهداشتی ماده آرایشی باشد.
دکتر محمدعلی نیلفروش‌زاده
عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران
تا برطرف شدن کامل حساسیت استفاده از مواد آرایشی را کنار بگذارند
حساسیت به مواد آرایشی با نوع پوست و سیستم ایمنی افراد مرتبط است و ممکن است به شکل‌های مختلفی بروز کند ولی معمولا به شکل ضایعات اگزمایی توام با خارش، قرمزی و التهاب و تورم است. گاهی خانم‌ها می‌گویند سال‌ها از یک ماده آرایشی استفاده می‌کرده‌اند ولی ناگهان دچار حساسیت شده‌اند. شاید نتوان دلیل خاصی برای این واکنش از سوی بدن یافت ولی لوازم آرایشی حاوی مواد شیمیایی متعددی هستند که با قرار گرفتن روی پوست احتمال جذب شدنشان زیاد است. به همین دلیل توصیه می‌شود خانم‌هایی که آرایش می‌کنند حتما در پایان روز و هنگام خواب صورت خود را با آب و صابون ملایم بشویند. همچنین مواد آرایشی حاوی مواد چرب باعث می‌شوند پوست آلاینده‌های هوا را بیشتر به خود جذب کند و به مدت طولانی در معرض مواد شیمیایی قرار گیرد.
گاهی در مورد بی‌خطر بودن لوازم آرایشی گیاهی نیز سوال می‌شود. در این مورد نیز باید گفت اطلاع دقیقی از مواد سازنده آن در دسترس نیست و افرادی که پوست خیلی حساسی دارند بهتر است فقط از کرم‌های ضدآفتابی که پزشک تجویز می‌کند، استفاده کنند.
بهترین توصیه برای بیمارانی که حساسیت پایدار نسبت به مواد آرایشی دارند، این است که تا برطرف شدن کامل آن، مواد آرایشی را کنار بگذارند. اصرار بر تداوم آرایش پوست را حساس‌تر و آسیب‌پذیرتر می‌کند. افرادی که حساسیت شدیدی دارند یا دچار اگزمای صورت شده‌اند بهتر است به استخر و جکوزی نروند. همچنین از شستن مداوم صورت پرهیز کنند. در این مواقع استفاده از صابون‌های خنثی یا صابون بچه، پوست صورت را نرم‌تر می‌کند. گاهی در این مواقع فرد از داروهای کورتونی برای تسکین استفاده می‌کند که گرچه معمولا مفید هستند، بهتر است با نظر پزشک اقدام به این کار کنند.
لوازم آرایشی با مارک‌های مختلفی در فروشگاه‌ها، مغازه‌ها و حتی از طریق دستفروشان در اختیار متقاضیان قرار می‌گیرد. همه خانم‌ها باید به این نکته توجه کنند که هر نوع ماده آرایشی که برای اولین بار قصد دارند از آن استفاده کنند، ابتدا به صورت تست کمی روی پوست و در وسعت کم بزنند و چند ساعت صبر کنند، درصورتی که حساسیت ایجاد نشد می‌توانند آن را مصرف کنند. نکته بسیار مهم، توجه به تاریخ تولید و انقضای ماده آرایشی است. حتی بعد از باز شدن پلمپ ماده آرایشی بهترین کار این است که حداکثر 9-6 ماه از ماده آرایشی استفاده شود چون هوا و نور ترکیبات آن را به هم می‌زند. به برچسب وزارت بهداشت نیز توجه شود. افرادی که حساسیت خفیفی دارند می‌توانند قبل از مصرف مواد آرایشی از مرطوب‌‌کننده استفاده کنند زیرا مرطوب‌کننده می‌تواند به‌عنوان محافظ عمل کند. افراد حساس بهتر است مواد آرایشی خود را از داروخانه تهیه کنند و حتما از فروشنده بخواهند ماده‌ای با کمترین حساسیت را معرفی کند.
دکتر رامین طاهری
عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی سمنان
خودزشت‌انگاری!
معمولا زنان کشورهای اروپایی، آرایش چهره را در سنین بالا شروع می‌کنند و زنان جوان غربی تمایل چندانی به این کار ندارند و زیبایی طبیعی خود را بیشتر می‌پسندند ولی در کشور ما و بعضی کشورهای عربی وضعیت به‌گونه دیگری است و آرایش کردن از سنین پایین آغاز می‌شود. امروزه لوازم آرایشی در بازار به فروش می‌رسد که مختص دختران نوجوان و حتی کودکان است. دیده می‌شود خانمی ‌از نظر مالی مشکلات زیادی دارد ولی به هر قیمتی شده لوازم آرایش برای خود تهیه می‌کند یا به عبارتی لوازم آرایش برای او از نان شب واجب‌تر است. آرایش معمول برای زنان بخشی از میل به زیباتر شدن است که در انسان‌ها طبیعی محسوب می‌شود اما آرایش بسیار غلیظ و ناهمگون با فرهنگ و سنت جامعه همیشه سوال‌برانگیز است و می‌تواند نشانه‌ای از وجود مشکلات روان و... باشد.
یکی از مواردی که باید به آن اشاره کرد اختلال خودزشت‌انگاری است. بعضی افراد تصور می‌کنند چهره جذاب و خوبی ندارند. این خانم‌ها در مواقع شدید حتی قبل از برخاستن از تختخواب آرایش می‌‌کنند و اصلا اجازه نمی‌دهند اطرافیان آنها را بدون آرایش ببینند. البته این گروه از افراد معمولا به اعمال جراحی زیبایی زیادی نیز دست می‌زنند.
بعضی خانم‌ها شخصیت نمایشی دارند و دوست دارند توجه دیگران را به خود جلب کنند و با انجام آرایش‌های غلیظ بیشتر دیده شوند. البته دیده شدن و توجه اطرافیان را جلب کردن در حد معمول مشکلی محسوب نمی‌شود ولی تاکید زیاد روی این مساله و علائم دیگر همراه آن می‌تواند نشانه اختلال نمایشی باشد. عامل بعدی از نداشتن اعتمادبه‌نفس نشات می‌گیرد. این گروه از خانم‌ها معمولا از کودکی دچار مشکل هستند، مثلا به علت شکل و ظاهرشان تحقیر می‌شده‌اند. آنها با آرایش کردن تصور می‌کنند از هویت اصلی خود فاصله می‌گیرند. افسردگی نیز مشکل دیگری است که در بعضی زنان با آرایش غلیظ دیده می‌شود. بعضی از خانم‌ها به‌عنوان مکانیسم‌های جبرانی در این دوره به لوازم آرایشی رومی‌آورند. نکته مهم دیگری که باید به آن اشاره کنیم الگوبرداری از هنرپیشه‌ها، مادر و خواهر بزرگ‌تر و... است. وقتی دختر از همان کودکی با خانم‌هایی مواجه می‌شود که مدام در حال آرایش‌های غلیظ چهره خود هستند تصور می‌کند این کار بخشی از زنانگی است. تبلیغات نیز زیاد روی لوازم آرایشی متمرکز هستند و خانم‌هایی را نشان می‌دهند که آرایش بسیار غلیظی دارند.
حتی لوازم آرایش درون متروها یکی از پرفروش‌ترین اجناس محسوب می‌شود. بنابراین دختران جوان که در حال الگوبرداری هستند ممکن است جذب این تبلیغات شوند و سعی کنند خود را شبیه فرد تبلیغ‌‌کننده لوازم آرایش کنند. از سوی دیگر آرایش بسیار غلیظ را در زنانی که روابط جنسی خارج از عرف دارند، مشاهده می‌کنیم. این افراد برای متمایز شدن از زنان معمولی نیاز به علائمی دارند تا شناخته شوند. پرداختن بی‌اندازه به آرایش صورت می‌تواند تبعات منفی مانند آسیب‌های کلامی و رفتاری در زندگی فرد داشته باشد. بنابراین بهتر است این خانم‌ها از نظر بعضی اختلالات روان و کمبودهای عاطفی و اعتمادبه‌نفس و... بررسی شوند. همچنین والدین دخترها سعی کنند توانمندی‌های فرزند خود را افزایش بدهند. آرایش بیش از حد ممکن است باعث شود فرد از هدف اصلی خود منحرف شود.
دکتر زهرا غلامی‌حیدرآبادی
عضو هیات‌علمی دانشگاه آزاد اسلامی