گوش ایران و جهان سنگین شد!
هفته نامه سلامت | اخبار صفحه ۲ | 02 تیر 1397 | لینک خبر: salamat.ir/d11100
کمشنوایی و ناشنوایی در دنیا رو به افزایش است، به گونهای که براساس پیشبینیهای سازمان جهانی بهداشت، تا سال 2030 میلادی 630 میلیون نفر در دنیا با مشکل کمشنوایی مواجه خواهند بود. این درحالی است که برآورد شده در سال 2018 میلادی 466 میلیون نفر در دنیا به کمشنوایی ناتوانکننده دچار شدهاند و 34 میلیون نفر از این آمار را کودکان تشکیل میدهند. علاوه بر آن کمشنوایی درماننشده که به آن رسیدگی نمیشود، سالیانه ۷۵۰ میلیارد دلار (هزینه مستقیم سلامت) به کشورها ضرر وارد میکند، در صورتی که نیمی از کمشنواییها کاملا قابلپیشگیری است و این قضیه در کودکان به ۶۰ درصد میرسد. این مشکل در کشور ما نیز وجود دارد و مهمتر آنکه یکی از مهمترین دلایل ایجاد کمشنوایی استفاده از هندزفری است و اینکه اطلاعات مردم در مورد سلامت گوش کمتر از 5 درصد است. حال سوال مهم اینجاست که اداره نوپای سلامت گوش و شنوایی وزارت بهداشت چه برنامههایی برای پیشگیری از کمشنواییها در کشور دارد و این برنامهها تاکنون چقدر اجرا شده است؟
هفته گذشته در نشست خبری انجمن علمی شنواییشناسی ایران مسوول کمیته غربالگری شنوایی نوزادان و سالمندان با انتقاد از برنامه غربالگری شنوایی در کشور گفته بود: «برنامه غربالگری برخلاف تصور مردم فقط در زمان تولد نوزادان نیست و باید مراحل مختلفی اجرا شود.»
علی قهرمانی با اشاره به اینکه پس از همان برنامه غربالگری در بعد از تولد، نوزادان به دو گروه تقسیم میشوند، توضیح داد: «گروهی از نظر شنوایی سالم و گروه دیگر دچار معایب شنوایی هستند که این گروه باید تا 3 ماهگی، 6 ماهگی و مرحله دیگری نیز تحت مراقبت قرار گیرند.»
رئیس انجمن علمی شنواییشناسی ایران تاکید کرد: «حتی نوزادانی هم که از نظر شنوایی دچار مشکل نبودند باید مراحل دیگری از نظر تست شنوایی را بگذرانند که چنین اقدامی در کشور هماکنون رهاست.» وی بیان داشت: «برای اقدامات بهبود و درمان شنوایی باید تا 6 ماهگی اقدام شود و اگر در 4 سالگی برای درمان شنواییسنجی کودک اقدام شود زمان بسیار دیری است.»
آیا پیشگیری که رئیس انجمن شنواییسنجی از آن سخن گفت، هماکنون در برنامههای وزارت بهداشت مغفول مانده است؟ رئیس اداره سلامت گوش و شنوایی وزارت بهداشت در گفتوگو با «سلامت» با توضیح اینکه پیشگیری برای کمشنوایی و بیماریهای گوش 3 سطح دارد، گفت: «ما در وزارت بهداشت و در قالب طرح تحول سلامت برنامههایی برای پیشگیری از کمشنوایی داریم و با توجه به آنکه 3 سال است اداره سلامت گوش و شنوایی در وزارت بهداشت شکل گرفته، برنامه راهبردی خود را برای کاهش بار کمشنوایی ایجاد کرده است.»
میزان کمشنوایی در نوزادان چقدر است؟
دکتر سعید محمودیان با اشاره به برنامه سطح 1 پیشگیری تصریح کرد: «پیشگیری از تولد نوزاد کمشنوا، برنامه سطح 1 پیشگیری است. به همین منظور آموزش خانمهای باردار، استفاده بهموقع از واکسنها و شناسایی عوامل خطر و آموزش بهورزان و کادر سلامت را انجام دادیم.» به گفته وی، در حال حاضر میزان کمشنوایی در نوزادان 7/2 در هر هزار تولد است که 50 درصد آن مربوط به عوامل ژنتیک و بقیه اکتسابی است. در بدو تولد نیز غربالگری توسط وزارت بهداشت و سازمان بهزیستی انجام میشود. رئیس اداره سلامت گوش و شنوایی وزارت بهداشت در پاسخ به این سوال «سلامت» که آیا در تمام کشور برنامههای غربالگری و پیشگیرانه اجرا میشود یا نه، توضیح داد: «در حال حاضر پوشش برنامههای وزارت بهداشت در زمینه سلامت گوش و کاهش بار بیماریهای کمشنوایی 80 درصد است که ما تلاش میکنیم تا پایان سال آن را ارتقا دهیم و به صددرصد برسانیم.»
برنامههای غربالگری کمشنوایی در حال گسترش است
ایراداتی که درمورد برنامههای غربالگری وزارت بهداشت مطرح شده بود، بیشتر مربوط به عدم تداوم آنها بود که اغلب معطوف به زمان تولد نوزادان است. آیا وزارت بهداشت برنامه منسجمی برای شناسایی کمشنوایی در سنین دیگر ندارد؟ رئیس اداره سلامت گوش و شنوایی وزارت بهداشت در پاسخ به این سوال با اشاره به اینکه ما مراقبت را تعریف کردهایم و برای نوزادان و آنهایی که عوامل خطر دارند باید مجددا بررسی شود، گفت: «مراقبتهای بعدی در کارت سلامت کودک ثبت میشود. به طور مثال شنوایی نوزادی که زردی بالا داشته یا در انآیسییو بستری بوده یا عوامل خطر دیگری داشته، باید تا 3 سالگی مجدد بررسی شده و در سامانه سیب ثبت شود. سامانه سیب یک سیستم دیدهبانی است که در آن گزارشهای محیطی میگیریم و وضعیت بیماریهای مختلف در آن مشخص میشود. در حال حاضر برنامه سلامت شنوایی در تمام دانشگاههای علوم پزشکی کشور قرار دارد ولی در همه شهرها گسترش پیدا نکرده و قرار است تا پایان امسال همه کشور تحت پوشش قرار گیرند.» به گفته این عضو هیاتعلمی دانشگاه علوم پزشکی ایران، برنامههای پیشگیرانه ما برای کودکان زیر 3 سال برنامه کامل و درستی است که برپایه برنامههای جهانی برنامهریزیشده و بومی اجرا میشود. بعد در سنین 3 تا 5 سال بچهها بررسی میشوند و بعد در سنین مدرسه و رشد باید دوباره بررسی شوند. سپس در نوجوانی، جوانی، میانسالی و سالمندی که این برنامهها در حال توسعه است.
تنها 3 درصد مردم در مورد سلامت گوش خود اطلاعات کافی دارند
پروژه پژوهشی در کشور برای سنجش سطح سواد سلامت مردم و در مورد سلامت گوش گروه نوجوان و جوان انجام شد. دکتر محمودیان که همکار سازمان بهداشت جهانی است و در برنامههای سلامت گوش نیز فعالیت میکند در مورد این تحقیق توضیح داد: «بررسیهای ما نشان داد حداکثر 3 درصد مردم در مورد سلامت گوش اطلاع دارند و این یعنی اطلاعات مردم در مورد عواملی که میتواند سلامت گوششان را به خطر بیندازد، خیلی کم است.» وی با اشاره به اینکه کمشنوایی در حال افزایش است، گفت: «یکی از عوامل مهم کمشنوایی، استفاده از هندزفری و صداهای پرخطر است. در حال حاضر میبینیم بچهها در همه جا، هنگام دوچرخهسواری، در اتوبوس و مترو و حتی در منزل از هندزفری با صداهای بلند استفاده میکنند و صداها را به تدریج بالا میبرند. وقتی صدا در یک سطحی قرار میگیرد، میدانی در گوش ایجاد میکند و فرد برای لذت بیشتر صدا را بالاتر میبرد. به تدریج سطح شنوایی پایین میآید و حتی پیرگوشی زودتر اتفاق میافتد.» به گفته دکتر محمودیان، استفاده بیرویه از داروها مثل آنتیبیوتیک و آسپیرین، تصادفات، برخی بیماریها و سطح بالای اضطراب و استرس سبب شده بار بیماریهای شنوایی بالاتر برود. وی به این نکته نیز اشاره کرد که باید به مردم درمورد سلامت گوششان آموزش دهیم و حتی کادر درمانی مثل پزشکان عمومی، بهورزان و مراقبان سلامت نیز باید آموزش ببینند تا به مردم آموزش بدهند که چگونه به کمشنوایی مبتلا نشوند، نه آنکه فقط به فکر درمان باشیم.
این آموزشها چگونه باید باشد؟ وزارت بهداشت در این زمینه چگونه برنامهریزی کرده است؟ رئیس اداره سلامت گوش و شنوایی وزارت بهداشت در این زمینه گفت: «در حال حاضر محتوای آموزشی برای پزشکان عمومی، بهورزان، مراقبان سلامت و مردم نوشته شده و در هر دانشگاه کارشناس مربوط به گوش وجود دارد که آموزشهای لازم را ارائه دهد. علاوه بر این پویشی داریم که در روز جهانی شنوایی ایجاد شده و 2 سال است برنامههای آن شروع شده است.»
بار بیماری کمشنوایی در دنیا از رتبه 10 به 3 رسیده است
وی در پایان به برنامههای سازمان جهانی بهداشت در مورد سلامت گوش در کشورهای مختلف پرداخت و افزود: «با توجه به اینکه در تمام دنیا بیماریهای مربوط به گوش رو به افزایش است، سازمان جهانی بهداشت برنامههایی را برای پیشگیری به کشورها ابلاغ کرده و ایران جزو 5 کشوری است که برنامههای آن در زمینه سلامت گوش پیشرو است. همچنین سازمان جهانی بهداشت دو قطعنامه صادر کرده و نسبت به رشد بیرویه کمشنوایی در جهان هشدار داده، به گونهای که از سال 2010 تا 2017 میلادی از رتبه 10 به رتبه 3 بار بیماریها در دنیا رسیده است.» آن طور که این مقام مسوول در وزارت بهداشت برایم شرح داد، روند افزایشی در ایران نیز به تبعیت از دنیاست و باید کاری کنیم که مردم بدانند باید از گوششان محافظت کنند و عوامل خطر را بشناسند و اگر دچار بیماری شدند، به کجا مراجعه کنند چون در بسیاری از موارد با مشاهده علائم بیماری، برخی از مردم خوددرمانی کرده یا درمانهای جایگزین را انتخاب میکنند که کمکی به سلامت گوششان نمیکند.
مهدیه آقازمانی
کمشنوایی و ناشنوایی در دنیا رو به افزایش است، به گونهای که براساس پیشبینیهای سازمان جهانی بهداشت، تا سال 2030 میلادی 630 میلیون نفر در دنیا با مشکل کمشنوایی مواجه خواهند بود. این درحالی است که برآورد شده در سال 2018 میلادی 466 میلیون نفر در دنیا به کمشنوایی ناتوانکننده دچار شدهاند و 34 میلیون نفر از این آمار را کودکان تشکیل میدهند. علاوه بر آن کمشنوایی درماننشده که به آن رسیدگی نمیشود، سالیانه ۷۵۰ میلیارد دلار (هزینه مستقیم سلامت) به کشورها ضرر وارد میکند، در صورتی که نیمی از کمشنواییها کاملا قابلپیشگیری است و این قضیه در کودکان به ۶۰ درصد میرسد. این مشکل در کشور ما نیز وجود دارد و مهمتر آنکه یکی از مهمترین دلایل ایجاد کمشنوایی استفاده از هندزفری است و اینکه اطلاعات مردم در مورد سلامت گوش کمتر از 5 درصد است. حال سوال مهم اینجاست که اداره نوپای سلامت گوش و شنوایی وزارت بهداشت چه برنامههایی برای پیشگیری از کمشنواییها در کشور دارد و این برنامهها تاکنون چقدر اجرا شده است؟
هفته گذشته در نشست خبری انجمن علمی شنواییشناسی ایران مسوول کمیته غربالگری شنوایی نوزادان و سالمندان با انتقاد از برنامه غربالگری شنوایی در کشور گفته بود: «برنامه غربالگری برخلاف تصور مردم فقط در زمان تولد نوزادان نیست و باید مراحل مختلفی اجرا شود.»
علی قهرمانی با اشاره به اینکه پس از همان برنامه غربالگری در بعد از تولد، نوزادان به دو گروه تقسیم میشوند، توضیح داد: «گروهی از نظر شنوایی سالم و گروه دیگر دچار معایب شنوایی هستند که این گروه باید تا 3 ماهگی، 6 ماهگی و مرحله دیگری نیز تحت مراقبت قرار گیرند.»
رئیس انجمن علمی شنواییشناسی ایران تاکید کرد: «حتی نوزادانی هم که از نظر شنوایی دچار مشکل نبودند باید مراحل دیگری از نظر تست شنوایی را بگذرانند که چنین اقدامی در کشور هماکنون رهاست.» وی بیان داشت: «برای اقدامات بهبود و درمان شنوایی باید تا 6 ماهگی اقدام شود و اگر در 4 سالگی برای درمان شنواییسنجی کودک اقدام شود زمان بسیار دیری است.»
آیا پیشگیری که رئیس انجمن شنواییسنجی از آن سخن گفت، هماکنون در برنامههای وزارت بهداشت مغفول مانده است؟ رئیس اداره سلامت گوش و شنوایی وزارت بهداشت در گفتوگو با «سلامت» با توضیح اینکه پیشگیری برای کمشنوایی و بیماریهای گوش 3 سطح دارد، گفت: «ما در وزارت بهداشت و در قالب طرح تحول سلامت برنامههایی برای پیشگیری از کمشنوایی داریم و با توجه به آنکه 3 سال است اداره سلامت گوش و شنوایی در وزارت بهداشت شکل گرفته، برنامه راهبردی خود را برای کاهش بار کمشنوایی ایجاد کرده است.»
میزان کمشنوایی در نوزادان چقدر است؟
دکتر سعید محمودیان با اشاره به برنامه سطح 1 پیشگیری تصریح کرد: «پیشگیری از تولد نوزاد کمشنوا، برنامه سطح 1 پیشگیری است. به همین منظور آموزش خانمهای باردار، استفاده بهموقع از واکسنها و شناسایی عوامل خطر و آموزش بهورزان و کادر سلامت را انجام دادیم.» به گفته وی، در حال حاضر میزان کمشنوایی در نوزادان 7/2 در هر هزار تولد است که 50 درصد آن مربوط به عوامل ژنتیک و بقیه اکتسابی است. در بدو تولد نیز غربالگری توسط وزارت بهداشت و سازمان بهزیستی انجام میشود. رئیس اداره سلامت گوش و شنوایی وزارت بهداشت در پاسخ به این سوال «سلامت» که آیا در تمام کشور برنامههای غربالگری و پیشگیرانه اجرا میشود یا نه، توضیح داد: «در حال حاضر پوشش برنامههای وزارت بهداشت در زمینه سلامت گوش و کاهش بار بیماریهای کمشنوایی 80 درصد است که ما تلاش میکنیم تا پایان سال آن را ارتقا دهیم و به صددرصد برسانیم.»
برنامههای غربالگری کمشنوایی در حال گسترش است
ایراداتی که درمورد برنامههای غربالگری وزارت بهداشت مطرح شده بود، بیشتر مربوط به عدم تداوم آنها بود که اغلب معطوف به زمان تولد نوزادان است. آیا وزارت بهداشت برنامه منسجمی برای شناسایی کمشنوایی در سنین دیگر ندارد؟ رئیس اداره سلامت گوش و شنوایی وزارت بهداشت در پاسخ به این سوال با اشاره به اینکه ما مراقبت را تعریف کردهایم و برای نوزادان و آنهایی که عوامل خطر دارند باید مجددا بررسی شود، گفت: «مراقبتهای بعدی در کارت سلامت کودک ثبت میشود. به طور مثال شنوایی نوزادی که زردی بالا داشته یا در انآیسییو بستری بوده یا عوامل خطر دیگری داشته، باید تا 3 سالگی مجدد بررسی شده و در سامانه سیب ثبت شود. سامانه سیب یک سیستم دیدهبانی است که در آن گزارشهای محیطی میگیریم و وضعیت بیماریهای مختلف در آن مشخص میشود. در حال حاضر برنامه سلامت شنوایی در تمام دانشگاههای علوم پزشکی کشور قرار دارد ولی در همه شهرها گسترش پیدا نکرده و قرار است تا پایان امسال همه کشور تحت پوشش قرار گیرند.» به گفته این عضو هیاتعلمی دانشگاه علوم پزشکی ایران، برنامههای پیشگیرانه ما برای کودکان زیر 3 سال برنامه کامل و درستی است که برپایه برنامههای جهانی برنامهریزیشده و بومی اجرا میشود. بعد در سنین 3 تا 5 سال بچهها بررسی میشوند و بعد در سنین مدرسه و رشد باید دوباره بررسی شوند. سپس در نوجوانی، جوانی، میانسالی و سالمندی که این برنامهها در حال توسعه است.
تنها 3 درصد مردم در مورد سلامت گوش خود اطلاعات کافی دارند
پروژه پژوهشی در کشور برای سنجش سطح سواد سلامت مردم و در مورد سلامت گوش گروه نوجوان و جوان انجام شد. دکتر محمودیان که همکار سازمان بهداشت جهانی است و در برنامههای سلامت گوش نیز فعالیت میکند در مورد این تحقیق توضیح داد: «بررسیهای ما نشان داد حداکثر 3 درصد مردم در مورد سلامت گوش اطلاع دارند و این یعنی اطلاعات مردم در مورد عواملی که میتواند سلامت گوششان را به خطر بیندازد، خیلی کم است.» وی با اشاره به اینکه کمشنوایی در حال افزایش است، گفت: «یکی از عوامل مهم کمشنوایی، استفاده از هندزفری و صداهای پرخطر است. در حال حاضر میبینیم بچهها در همه جا، هنگام دوچرخهسواری، در اتوبوس و مترو و حتی در منزل از هندزفری با صداهای بلند استفاده میکنند و صداها را به تدریج بالا میبرند. وقتی صدا در یک سطحی قرار میگیرد، میدانی در گوش ایجاد میکند و فرد برای لذت بیشتر صدا را بالاتر میبرد. به تدریج سطح شنوایی پایین میآید و حتی پیرگوشی زودتر اتفاق میافتد.» به گفته دکتر محمودیان، استفاده بیرویه از داروها مثل آنتیبیوتیک و آسپیرین، تصادفات، برخی بیماریها و سطح بالای اضطراب و استرس سبب شده بار بیماریهای شنوایی بالاتر برود. وی به این نکته نیز اشاره کرد که باید به مردم درمورد سلامت گوششان آموزش دهیم و حتی کادر درمانی مثل پزشکان عمومی، بهورزان و مراقبان سلامت نیز باید آموزش ببینند تا به مردم آموزش بدهند که چگونه به کمشنوایی مبتلا نشوند، نه آنکه فقط به فکر درمان باشیم.
این آموزشها چگونه باید باشد؟ وزارت بهداشت در این زمینه چگونه برنامهریزی کرده است؟ رئیس اداره سلامت گوش و شنوایی وزارت بهداشت در این زمینه گفت: «در حال حاضر محتوای آموزشی برای پزشکان عمومی، بهورزان، مراقبان سلامت و مردم نوشته شده و در هر دانشگاه کارشناس مربوط به گوش وجود دارد که آموزشهای لازم را ارائه دهد. علاوه بر این پویشی داریم که در روز جهانی شنوایی ایجاد شده و 2 سال است برنامههای آن شروع شده است.»
بار بیماری کمشنوایی در دنیا از رتبه 10 به 3 رسیده است
وی در پایان به برنامههای سازمان جهانی بهداشت در مورد سلامت گوش در کشورهای مختلف پرداخت و افزود: «با توجه به اینکه در تمام دنیا بیماریهای مربوط به گوش رو به افزایش است، سازمان جهانی بهداشت برنامههایی را برای پیشگیری به کشورها ابلاغ کرده و ایران جزو 5 کشوری است که برنامههای آن در زمینه سلامت گوش پیشرو است. همچنین سازمان جهانی بهداشت دو قطعنامه صادر کرده و نسبت به رشد بیرویه کمشنوایی در جهان هشدار داده، به گونهای که از سال 2010 تا 2017 میلادی از رتبه 10 به رتبه 3 بار بیماریها در دنیا رسیده است.» آن طور که این مقام مسوول در وزارت بهداشت برایم شرح داد، روند افزایشی در ایران نیز به تبعیت از دنیاست و باید کاری کنیم که مردم بدانند باید از گوششان محافظت کنند و عوامل خطر را بشناسند و اگر دچار بیماری شدند، به کجا مراجعه کنند چون در بسیاری از موارد با مشاهده علائم بیماری، برخی از مردم خوددرمانی کرده یا درمانهای جایگزین را انتخاب میکنند که کمکی به سلامت گوششان نمیکند.
مهدیه آقازمانی
+ نوشته شده در سه شنبه نوزدهم تیر ۱۳۹۷ ساعت 9:38 توسط
|