وقتی کودکان دچار سردرد میشوند...
هفته نامه سلامت | اخبار صفحه ۱۸ | 28 بهمن 1396 | لینک خبر: salamat.ir/d10251
«سردرد» یکی از علائمی است که در همه سنین از جمله کودکان و حتی شیرخواران بروز میکند و حدود 90درصد مردم حداقل یک بار در زندگی خود سردرد شدید را تجربه میکنند. برخلاف تصور عامه مردم، میگرن در کودکان بسیار شایع است. بین 7 تا 10درصد همه بچهها درجاتی از میگرن را دارند و در دخترها حدود 2 تا 3 برابر شیوع بیشتری نسبت به پسرها دارد.
انواع سردردهای کودکان و عوامل زمینهساز آنها
سردردهای کودکان ممکن است حاد یا مزمن (بیش از یک هفته) یا دورهای باشند. سردردهای میگرنی یا تنشی که استرس و زمینه ژنتیک در بروز آنها خیلی مهم هستند، جزو سردردهای اولیه محسوب میشوند، اما گاهی سردرد ناشی از علل دیگری مانند مننژیت، آنسفالیک، عفونتهای مغزی، تومور مغزی یا افزایش فشار داخل مغز است که این سردردهای ثانویه بسیار خطرناک و جدی هستند. گاهی نیز دنداندرد یا درد سینوزیت سبب احساس درد در جمجمه میشود که سردردهای ارجاعی گفته میشود. انواع سردردها را پزشک متخصص باید بررسیکند و افتراق دهد. برخلاف بزرگسالان که سردرد حاد و شدید اولیه در آنها بسیار خطرناک و ممکن است نشانهای خونریزی مغزی باشد، خوشبختانه سردردهای حاد و ناگهانی کودک در صورتی که حال عمومی وی مساعد باشد، معمولا خطرناک نیست و مربوط به عفونتهای سیستم تنفسی فوقانی است. در این موارد نیاز به اقدام خاصی غیر از اطمینانبخشی توسط پزشک و درمان با مسکن استامینوفن نخواهد بود. البته در صورتی که سردرد حاد کودک با علائمی مانند تحریک مننژ، وخامت حال عمومی یا احتمال مشکلات خاصی همراه باشد، بررسیهای دقیقتر توسط متخصص و جدی گرفتن مساله اهمیت زیادی پیدامیکند. در رابطه با نقش ژنتیک در بروز سردردهای میگرنی نیز باید اشاره کرد که این مساله اثبات شده است و بچههایی که پدر یا مادرشان سابقه ابتلا به این دردها یا معادلهای میگرن مانند ماشینگرفتگی را دارند در معرض خطر زیاد ابتلا به این مشکل هستند.
علائم سردرد در شیرخواران
علائم سردرد و میگرن در کودکان، بهخصوص شیرخواران و بهطور خاصتر در ماههای نخست تولد واضح و مشخص نیست. رنگپریدگی، دلدرد، بیقراری، خوابآلودگی، حرکات پرشی آنی، بیاشتهایی و بیحالی حتی علائم ماشینگرفتگی همراه تهوع و استفراغ میتوانند علائم سردرد بچهها باشند. بهطور کلی نباید علائم سردرد کودکان را مانند بزرگسالان دانست.
سردردهایی که باید جدی بگیریم
در بعضی موارد سردرد کودکان نشانهای از مشکلی جدی است و باید بهعنوان یک عامل خطر در نظر گرفته شود که از جمله مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
• سردردهای پیشرونده که بیش از یک هفته طولکشیده، مزمن تلقیمیشود و بهتدریج شدت آنها افزایش مییابد.
• سردرد اول صبح پیش از آنکه کودک از رختخواب برخیزد.
• سردردی که کودک را از خواب بیدار کند.
• اگر سردرد با استفراغ خوب شود، نوع خطرناکی است.
• سردردهای دورهای و تکرارشونده، بهخصوص در سنین کمتر از 6 سال نیاز به مداخله پزشکی و تصویربرداری مغزی دارد.
• سردرد همراه با کاهش وزن
• زمانی که کودک بهطور مکرر از سردرد شکایت دارد و علائم بارز میگرن در والدین نیز دیده نمیشود نیاز به تصویربرداری مغزی خواهد بود.
• سردرد توام با علائمی مانند بیحسی یا فلجی نیمی از بدن، کاهش بینایی، تشخیص افزایش فشارخون حین معاینه و ورم اعصاب انتهای چشم
چنین مواردی بسیار مهم و خطرناک هستند و کودک باید بلافاصله توسط پزشک متخصص معاینه شود و اقدامات لازم مانند تصویربرداری مغز و... انجام گیرد.
درمان
در مرحله حاد سردرد، کودک باید در محیطی تاریک و آرام استراحت کند و داروهای مسکن مانند استامینوفن و حتی استامینوفن کدئین بهطور موقت توصیه میشود. مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند پروفن و ناپروکسن تجویز نمیشود زیرا عوارض گوارشی و خونریزی رودهای برای کودک دارد که البته در موارد ضرورت ممکن است لازم باشد. همچنین بعضی داروهای گروه تریپتانها که برای بزرگسالان مورد استفاده است نباید برای کودکان تجویز شود. اگر کودک دچار تهوع و استفراغ شدید است میتوان داروهای ضدتهوع را در مرحله حاد سردرد تجویز کرد. در مواردی که کودک از سردرد شدید، مداوم و مکرر شکایت دارد و معاینات طبیعیاست و پزشک مشکل خاصی را مشاهده نکرد باید به درمانهای پیشگیرانه توجه داشته باشد.
پیشگیری
اما پیش از اقدامات دارویی، توجه به شیوه زندگی درست برای پیشگیری و کنترل سردرد بچهها بسیار اهمیت دارد. بچهها باید برنامه خواب منظمی داشته باشند. خواب خیلی زیاد و خیلی کم عامل تشدید سردرد خواهد بود. همچنین استفاده طولانی و زیاد از وسایلی مانند تلویزیون، رایانه، تلفنهمراه و... بهدلیل نور شدید صفحات نمایشگر عامل دیگر تشدید سردرد است. مسلما استرس نیز یکی از عوامل زمینهساز سردرد است و زندگی در شرایط آرام به پیشگیری و بهبود آن کمک میکند. در مورد تغذیه هیچ فهرست ازپیشتعیینشدهای برای محدودیتهای غذایی به هیچ عنوان مطرح نیست و زمانی که مصرف بعضی داروها یا مواد غذایی عامل بروز یا تشدید درد شود باید از مصرف آنها پرهیز کرد. ابتلا به میگرن اصلا عامل بازدارنده کودک از تحصیل نیست و خوشبختانه بسیاری از مبتلایان به این مشکل از هوش، دقت و توجه خوبی برخوردارند. در این شرایط کودک کاملا میتواند به درس خواندن ادامه دهد و تنها در صورتی که بهدلیل مطالعه دچار سردرد شود باید تحتنظر پزشک دارو مصرف کند تا در روند تحصیل مشکلی ایجاد نشود.
دکتر مهران بیرقی طوسی
فوقتخصص اعصاب کودکان و استادیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد
«سردرد» یکی از علائمی است که در همه سنین از جمله کودکان و حتی شیرخواران بروز میکند و حدود 90درصد مردم حداقل یک بار در زندگی خود سردرد شدید را تجربه میکنند. برخلاف تصور عامه مردم، میگرن در کودکان بسیار شایع است. بین 7 تا 10درصد همه بچهها درجاتی از میگرن را دارند و در دخترها حدود 2 تا 3 برابر شیوع بیشتری نسبت به پسرها دارد.
انواع سردردهای کودکان و عوامل زمینهساز آنها
سردردهای کودکان ممکن است حاد یا مزمن (بیش از یک هفته) یا دورهای باشند. سردردهای میگرنی یا تنشی که استرس و زمینه ژنتیک در بروز آنها خیلی مهم هستند، جزو سردردهای اولیه محسوب میشوند، اما گاهی سردرد ناشی از علل دیگری مانند مننژیت، آنسفالیک، عفونتهای مغزی، تومور مغزی یا افزایش فشار داخل مغز است که این سردردهای ثانویه بسیار خطرناک و جدی هستند. گاهی نیز دنداندرد یا درد سینوزیت سبب احساس درد در جمجمه میشود که سردردهای ارجاعی گفته میشود. انواع سردردها را پزشک متخصص باید بررسیکند و افتراق دهد. برخلاف بزرگسالان که سردرد حاد و شدید اولیه در آنها بسیار خطرناک و ممکن است نشانهای خونریزی مغزی باشد، خوشبختانه سردردهای حاد و ناگهانی کودک در صورتی که حال عمومی وی مساعد باشد، معمولا خطرناک نیست و مربوط به عفونتهای سیستم تنفسی فوقانی است. در این موارد نیاز به اقدام خاصی غیر از اطمینانبخشی توسط پزشک و درمان با مسکن استامینوفن نخواهد بود. البته در صورتی که سردرد حاد کودک با علائمی مانند تحریک مننژ، وخامت حال عمومی یا احتمال مشکلات خاصی همراه باشد، بررسیهای دقیقتر توسط متخصص و جدی گرفتن مساله اهمیت زیادی پیدامیکند. در رابطه با نقش ژنتیک در بروز سردردهای میگرنی نیز باید اشاره کرد که این مساله اثبات شده است و بچههایی که پدر یا مادرشان سابقه ابتلا به این دردها یا معادلهای میگرن مانند ماشینگرفتگی را دارند در معرض خطر زیاد ابتلا به این مشکل هستند.
علائم سردرد در شیرخواران
علائم سردرد و میگرن در کودکان، بهخصوص شیرخواران و بهطور خاصتر در ماههای نخست تولد واضح و مشخص نیست. رنگپریدگی، دلدرد، بیقراری، خوابآلودگی، حرکات پرشی آنی، بیاشتهایی و بیحالی حتی علائم ماشینگرفتگی همراه تهوع و استفراغ میتوانند علائم سردرد بچهها باشند. بهطور کلی نباید علائم سردرد کودکان را مانند بزرگسالان دانست.
سردردهایی که باید جدی بگیریم
در بعضی موارد سردرد کودکان نشانهای از مشکلی جدی است و باید بهعنوان یک عامل خطر در نظر گرفته شود که از جمله مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
• سردردهای پیشرونده که بیش از یک هفته طولکشیده، مزمن تلقیمیشود و بهتدریج شدت آنها افزایش مییابد.
• سردرد اول صبح پیش از آنکه کودک از رختخواب برخیزد.
• سردردی که کودک را از خواب بیدار کند.
• اگر سردرد با استفراغ خوب شود، نوع خطرناکی است.
• سردردهای دورهای و تکرارشونده، بهخصوص در سنین کمتر از 6 سال نیاز به مداخله پزشکی و تصویربرداری مغزی دارد.
• سردرد همراه با کاهش وزن
• زمانی که کودک بهطور مکرر از سردرد شکایت دارد و علائم بارز میگرن در والدین نیز دیده نمیشود نیاز به تصویربرداری مغزی خواهد بود.
• سردرد توام با علائمی مانند بیحسی یا فلجی نیمی از بدن، کاهش بینایی، تشخیص افزایش فشارخون حین معاینه و ورم اعصاب انتهای چشم
چنین مواردی بسیار مهم و خطرناک هستند و کودک باید بلافاصله توسط پزشک متخصص معاینه شود و اقدامات لازم مانند تصویربرداری مغز و... انجام گیرد.
درمان
در مرحله حاد سردرد، کودک باید در محیطی تاریک و آرام استراحت کند و داروهای مسکن مانند استامینوفن و حتی استامینوفن کدئین بهطور موقت توصیه میشود. مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند پروفن و ناپروکسن تجویز نمیشود زیرا عوارض گوارشی و خونریزی رودهای برای کودک دارد که البته در موارد ضرورت ممکن است لازم باشد. همچنین بعضی داروهای گروه تریپتانها که برای بزرگسالان مورد استفاده است نباید برای کودکان تجویز شود. اگر کودک دچار تهوع و استفراغ شدید است میتوان داروهای ضدتهوع را در مرحله حاد سردرد تجویز کرد. در مواردی که کودک از سردرد شدید، مداوم و مکرر شکایت دارد و معاینات طبیعیاست و پزشک مشکل خاصی را مشاهده نکرد باید به درمانهای پیشگیرانه توجه داشته باشد.
پیشگیری
اما پیش از اقدامات دارویی، توجه به شیوه زندگی درست برای پیشگیری و کنترل سردرد بچهها بسیار اهمیت دارد. بچهها باید برنامه خواب منظمی داشته باشند. خواب خیلی زیاد و خیلی کم عامل تشدید سردرد خواهد بود. همچنین استفاده طولانی و زیاد از وسایلی مانند تلویزیون، رایانه، تلفنهمراه و... بهدلیل نور شدید صفحات نمایشگر عامل دیگر تشدید سردرد است. مسلما استرس نیز یکی از عوامل زمینهساز سردرد است و زندگی در شرایط آرام به پیشگیری و بهبود آن کمک میکند. در مورد تغذیه هیچ فهرست ازپیشتعیینشدهای برای محدودیتهای غذایی به هیچ عنوان مطرح نیست و زمانی که مصرف بعضی داروها یا مواد غذایی عامل بروز یا تشدید درد شود باید از مصرف آنها پرهیز کرد. ابتلا به میگرن اصلا عامل بازدارنده کودک از تحصیل نیست و خوشبختانه بسیاری از مبتلایان به این مشکل از هوش، دقت و توجه خوبی برخوردارند. در این شرایط کودک کاملا میتواند به درس خواندن ادامه دهد و تنها در صورتی که بهدلیل مطالعه دچار سردرد شود باید تحتنظر پزشک دارو مصرف کند تا در روند تحصیل مشکلی ایجاد نشود.
دکتر مهران بیرقی طوسی
فوقتخصص اعصاب کودکان و استادیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد
+ نوشته شده در سه شنبه بیست و دوم خرداد ۱۳۹۷ ساعت 9:5 توسط
|