هفته نامه سلامت   |   اخبار صفحه ۲   |   01 مهر 1396   |   لینک خبر:   salamat.ir/d8955

ما گل‌های خندانیم؛ فرزندان ایرانیم...
دوران تحصیل بهترین زمان فرهنگ‌سازی و آموزش شیوه زندگی سالم در هر جامعه‌ای است. در کشور ما یکی از نمونه‌های موفق در فرهنگ‌سازی و استفاده از دانش‌آموزان، طرح همیاران پلیس و سفیران سلامت بود که نتایج بسیار مثبتی در جامعه ایجاد کرد. همچنین در مورد هر معضل و مشکل اجتماعی سراغ هر مسوولی که می‌روید معتقدند از سنین مدرسه باید مردم را برای مقابله با معضلات آماده کرد. در مورد بیماری‌های مختلف جسمی و روانی هم که پرس‌وجو می‌کنید، جواب این است که از دوران کودکی و مدرسه باید از بیماری‌های مختلف پیشگیری کرد، بنابراین دوران تحصیل فرصتی طلایی برای توسعه یک کشور است و حالا با ورود نزدیک به 13 میلیون دانش‌آموز به سال تحصیلی جدید، باید از این فرصت آن‌گونه استفاده کنیم که نه‌تنها خود دانش‌آموزان، بلکه خانواده‌های آنها نیز در مورد بسیاری از معضلات اجتماعی و بیماری‌های مختلف جسمی و روانی آگاهی پیدا کنند، اما موضوع مهم‌تری که آموزش را جهت‌دار می‌کند، اطلاع از شیوه زندگی دانش‌آموزان است که وضعیت سلامت آنها را نشان می‌دهد. به بهانه بازگشایی مدارس نگاهی داریم به وضعیت سلامت دانش‌آموزان که توسط مسوولان وزارت بهداشت بیان شد.
برخی عادات غذایی و رفتارها به خوبی می‌تواند بیانگر شیوه زندگی ما باشد. وزارت بهداشت نیز بر همین اساس و در آخرین بررسی خود از وضعیت سلامت و شیوه زندگی دانش‌آموزان به نتایج قابل‌توجهی دست یافته است. دکتر ایرج حریرچی، قائم‌مقام وزیر بهداشت و سخنگوی این وزارتخانه به شاخص‌های سلامت دانش‌آموزان اشاره کرد: «متاسفانه حدود ۲۱ درصد از دانش‌آموزان کشور دچار اضافه وزن یا چاقی هستند و 1/16درصد از دانش‌آموزان ما نیز لاغرند و وزن ایده‌آل ندارند. همچنین شیوع اضافه وزن و چاقی در شهرها 2 برابر مناطق روستایی است و 5/27 درصد از دانش‌آموزان‌مان در هفته غذاهای غیرمفید مثل چیپس، پفک و شیرینی‌جات مصرف می‌کنند.» وی با تاکید بر نقش تغذیه در سلامت دانش‌آموزان گفت: «7/25 درصد دانش‌آموزان ایرانی در هر هفته نوشابه مصرف می‌کنند و ۱۵ درصد از آنها در هر هفته به طور مرتب فست‌فود می‌خورند. علاوه بر این ۶۰ درصد دانش‌آموزان‌مان هم روزانه شیر مصرف نمی‌کنند و ۶۸ درصدشان هم روزانه سبزیجات تازه نمی‌خورند. میوه روزانه نیز بین برنامه‌ غذایی ۴۰ درصد دانش‌آموزان ایرانی نیست.»
قائم‌مقام وزیر بهداشت علت تغذیه بد را محدودیت مالی و انتخاب‌های نادرست ذکر کرد: «درباره محدودیت‌های مالی باید کاری کنیم تا برای این افراد بسته‌های غذایی مناسب فراهم شود که این کار در چند استان کشور از سوی بهزیستی و وزارت بهداشت انجام شده، ولی در بیشتر موارد الگوی غذایی دانش‌آموزان نادرست است؛ یعنی می‌توانند شیر بنوشند، ولی این کار را انجام نمی‌دهند.»
نزدیک به نیمی از دانش‌آموزان روزانه مسواک نمی‌زنند
طبق آمارهای وزارت بهداشت وضعیت سلامت دهان و دندان ایرانی‌ها، با وضعیت مطلوب فاصله دارد و دانش‌آموزان نیز از این قاعده مستثنی نیستند. به گفته سخنگوی وزارت بهداشت، ۴۸ درصد دانش‌آموزان هم روزانه مسواک نمی‌زنند. البته ۲۳ درصد از آنها نیز روزانه بیش از یک بار مسواک می‌زنند و 52 درصد نیز هر روز یک‌بار مسواک می‌زنند. دکتر حریرچی در ادامه صحبت‌هایش به شاخص‌های سلامت دندان نیز اشاره کرد: «در سنین ۳۵ تا بالای ۴۰ سال به طور متوسط ۱۲ دندان کشیده‌شده، پرشده یا دارای خردگی داریم و این مساله نشان می‌دهد وضعیت سلامت دندان ایرانی‌ها در حد مطلوب نیست. برای رفع این مشکل، 2 سال است که در ۶۰ هزار مدرسه ابتدایی کشور خدمات دندانی ارائه می‌دهیم، به طوری که تاکنون طی 4 دوره 7 میلیون دانش‌آموز ابتدایی را با پوشش ۸۰ درصدی فلورایدتراپی کردیم.»
سخنگوی وزارت بهداشت با بیان اینکه برای دانش‌آموزان روستایی خدمات دندان‌پزشکی رایگان است، افزود: «تاکنون یک میلیون و ۸۰۰ هزار خدمت ترمیم دندان رایگان به این دانش‌آموزان ارائه شده و یک میلیون و ۵۰۰ هزار فیشورسیلنت انجام شده است. با این اقدامات، شاخص دندان‌های خراب نیز از 09/2 درصد در سال ۹۱ به 84/1 درصد در سال ۹۵ کاهش یافته است و این آمار یعنی دانش‌آموزان ابتدایی ما کمتر از دو دندان خراب دارند.» به گفته وی، یکی از علل خرابی دندان، مصرف شیرینی و تنقلات شیرین مانند شکلات است که مدت‌ها روی دندان می‌ماند. بررسی‌ها نشان می‌دهد در برخی کشورهای فقیر و آفریقایی به علت نبود این نوع تنقلات، مردم این کشورها دندان‌های سالم‌تری دارند.
نزدیک به 30 درصد دانش‌آموزان تری‌گلیسرید بالا دارند
مطالعه‌ای که وزارت بهداشت برای تعیین سلامت دانش‌آموزان انجام داده به طرح کاسپین 4 معروف است که روی 43 هزار دانش‌آموز انجام گرفته است. نتایج دیگر این بررسی نشان می‌دهد 21 درصد دانش‌آموزان ما همیشه سر سفره نمک می‌خورند و 43 درصد اغلب به غذا نمک اضافه می‌کنند. علاوه بر این، بیشتر دانش‌آموزان ما یک روز در هفته ورزش می‌کنند و 7/27 درصد از آنها تری‌گلیسرید نسبتا بالایی دارند که به دلیل خوردن غذاهای چرب، کالباس، سوسیس و... ایجاد شده است. این در حالی است که بررسی‌های ما نشان داده، 8/86 درصد از مادران دانش‌آموزها خانه‌ دارند که موقعیتی را فراهم می‌کند تا دانش‌آموزان غذای سالم مبتنی بر میوه و سبزی مصرف کنند.
بوفه سالم از زبان قائم‌مقام وزارت بهداشت
براساس تفاهمنامه‌ای که بین وزارت بهداشت و وزارت آموزش و پرورش به امضا رسیده، مدارس باید پایگاه‌های تغذیه سالم داشته باشند. برای این پایگاه‌ها فهرستی از مواد غذایی ممنوعه تعیین‌شده که مصرفش به مرور زمان می‌تواند سلامت بچه‌ها را به خطر بیندازد. سخنگوی وزارت بهداشت در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اهمیت بوفه مدارس، مواد غذایی ممنوعه در بوفه‌ها را برشمرد: «توزیع هر نوع چیپس و غلات حجیم‌شده اعم از ذرت، انواع یخمک، نوشابه، ماءالشعیر و دوغ‌های گازدار و نوشیدنی‌های قندی، آدامس و نیز فراورده‌های پروتئینی مثل کالباس و سوسیس و همبرگرهای بدون مجوز و زیر 70 درصد گوشت و نیز انواع سالاد الویه، لواشک، آلوچه، خیار شور، فلافل و سمبوسه و همچنین پیراشکی و انواع دونات، پاستیل، بستنی یخی و نیز تنقلات شور در بوفه مدارس ممنوع است.»
دکتر حریرچی بعد از بیان فهرست خوراکی‌های ممنوعه سراغ مواد غذایی مفید برای بچه‌ها رفت: «توصیه این است که در بوفه مدارس خشکبار، مغزها و آجیل‌ها، خرما، شیر به‌خصوص شیرهای غنی‌شده و انواع لبنیات، آبمیوه‌های مجاز بدون قند، بیسکویت‌های بدون کرم، کیک و کلوچه، انواع لقمه‌های سالم مثل نان و پنیر، نان و تخم‌مرغ، خیار و گوجه، آش، سوپ، لوبیا، عدس و حلیم توزیع شود و در صورتی که توزیع این اقلام به ظرف نیاز داشته باشد، از ظروف یکبار مصرف گیاهی استفاده شود.»
1 میلیون و 200 هزار دانش‌آموز معاینه شدند
امسال دفتر سلامت خانواده، مدارس و جمعیت وزارت بهداشت با همکار ی معاونت استثنایی و معاونت تندرستی آموزش و پرورش، معاینات دانش‌آموزی را شروع کرده است. دکتر محمداسماعیل مطلق، رئیس دفتر سلامت خانواده، جمعیت و مدارس وزارت بهداشت در گفت‌وگو با «سلامت» در این زمینه توضیح می‌دهد: «امسال و سال گذشته معاینات ما شامل پیش‌دبستانی هم است که به صورت پایلوت این معاینات را برای پیش‌دبستانی شروع کردیم و اگر موفق شدیم، از سال آینده همه دانش‌آموزان از پیش‌دبستانی معاینه خواهند شد.» وی با بیان اینکه سال گذشته 1 میلیون و 200 هزار دانش‌آموز را معاینه کردیم، افزود: «بالای 90 درصد دانش‌آموزان سالم بودند و معاینات ما شامل بررسی مشکلات قلبی- عروقی، ریوی، پوستی، اسکلتی- عضلانی، روانی، آمادگی ذهنی و ارتوپدی بود و دانش‌آموزانی که نیاز داشتند به سطح دوم خدمات سلامت ارجاع دادیم؛ یعنی اگر مشکل قلبی داشتند نزد متخصص قلب فرستادیم.»
دکتر مطلق در پاسخ به این سوال که نحوه معاینات دانش‌آموزان به چه شکل بوده، گفت: «ما از دو طریق سلامت دانش‌آموزان را بررسی کردیم؛ یکی از طریق پایگاه‌های سلامت جامعه که نزدیک مدارس بود. در این پایگاه‌ها هر مراقب سلامت 2500نفر را تحت پوشش دارد و از این تعداد، دانش‌آموزان را به این افراد معرفی کردیم. ابتدا معاینات اولیه انجام شد و بعد پزشک معاینات کامل انجام می‌داد. برخی مدارس در دوردست بودند و با پایگاه‌های سلامت جامعه فاصله داشتند. در این صورت دانش‌آموزان به معاونت استثنایی ارجاع داده می‌شدند یا پزشک به مدارس می‌آمد.» به گفته وی، امسال نیز این کار را شروع کردیم و تا آبان ماه ادامه دارد. دکتر مطلق در پاسخ به اینکه این معاینات چند وقت یکبار تکرار می‌شد، گفت: «طبق برنامه‌ریزی ما هر 3 سال یکبار بچه‌ها مجددا معاینه می‌شوند و اگر مشکلاتی داشته باشند، دوباره پیگیری می‌شوند. دانش‌آموزان پرونده سلامت دارند و در 6، 9، 12 و 15 سالگی معاینه می‌شوند و اگر نیاز باشد به متخصصان ارجاع داده خواهند شد.»
مهدیه آقازمانی