پرسش اول: فرزند 5/1 ساله‌ای دارم که صبحانه نان و پنیر می‌خورد. آیا داشتن این عادت غذایی موجب کندذهنی می‌شود؟ چه مقدار پنیر، چنین خاصیتی دارد؟ همه پنیرها دارای چنین خواصی هستند؟ خوردن پنیر با گردو این خاصیت را خنثی می‌کند؟

پرسش دوم: برای کاهش اشتها باید چه نکات تغذیه‌ای را رعایت کرد تا فردی که اضافه وزن دارد، به مرور زمان وزنش کاهش پیدا کند؟

پاسخ دکتر محمدحسن انتظاری، متخصص تغذیه، عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

پاسخ اول: اینکه بین عوام گفته می‌شود خوردن پنیر باعث کندذهنی می‌شود، پایه و اساس علمی ندارد، اما نکته‌ای که در مورد پنیر وجود دارد این است که مانند چای، قهوه، سیگار و... انسان را به خود وابسته می‌کند. به همین دلیل اگر هر روز هم پنیر بخورید از خوردن آن خسته نمی‌شوید، در حالی که اگر هر ماده غذایی دیگری مانند تخم‌مرغ را هر روز بخورید از خوردن دوباره آن امتناع خواهید کرد. موادی که انسان را به خود وابسته می‌کنند، معمولا برحسب نیاز مصرف نمی‌شوند و بیشتر به‌دلیل رفع وابستگی، مورد استفاده قرار می‌گیرند. به همین دلیل بهتر است کودکان و حتی بزرگسالان هم در هفته بیش از 2 تا 3 بار پنیر استفاده نکنند و غذاهای متنوع و مناسب برای صبحانه مانند املت، نیمرو، عدسی، حلیم و... را جایگزین پنیر کنند. با این کار هم غذای مصرفی یکنواخت نیست و هم مواد مغذی متنوعی به بدن می‌رسد و برای سلامت مفید است. یادتان باشد مصرف گردو همراه با پنیر به‌عنوان مکمل عمل می‌کند و قطعا ارزش غذایی صبحانه را بالاتر می‌برد بنابراین حتی اگر به خوردن پنیر علاقه دارید آن را کنار گردو مصرف کنید تا ارزش غذایی‌اش افزایش پیدا کند.
پاسخ دوم: برای کاهش اشتها باید از خوردن موادی که به آنها عادت کرده‌اید، بپرهیزید. به‌عنوان مثال مصرف مواد غذایی شیرین به تناوب برای بدن عادت ایجاد می‌کند بنابراین باید سعی کنید مواد شیرین به‌خصوص موادی که دارای قندهای ساده هستند کمتر مصرف کنید. حتی اگر دلتان خواست ماده شیرینی بخورید، در درجه اول میوه‌ها را در اولویت قرار بدهید اما هرگز در مصرف میوه‌ها زیاده‌روی نکنید. بهترین خوراکی‌ها برای کاهش اشتها، مواد غذایی دارای قندهای پیچیده هستند. این قندها به‌تدریج در خون آزاد می‌شوند و سطح قندخون را متعادل نگه می‌دارند. در نتیجه اشتهای فرد کم می‌شود و مدت بیشتری حس سیری دارد. از جمله این مواد می‌توان به قند موجود در غلات سبوس‌دار و حبوبات به‌خصوص غذاهایی مانند عدس‌پلو، لوبیاپلو، کلم‌پلو و... اشاره کرد. همچنین توصیه می‌شود قبل از غذا خوردن از سبزیجات یا مواد پرفیبری که در معده حجم زیادی اشغال می‌کنند و در عین حال کم‌کالری هستند، استفاده کنید تا تمایل کمتری به خوردن داشته باشید. جالب است بدانید چاقی بیشتر ما ایرانی‌ها به‌دلیل مصرف زیاد پروتئین و چربی نیست، بلکه چاقی ما بیشتر ناشی از مصرف زیاد مواد قندی از جمله مصرف بی‌اندازه نان، برنج، سیب‌زمینی، ماکارونی، نوشابه‌های گازدار، آبمیوه‌های صنعتی، کیک و شیرینی و... است. مواد قندی زیاد طی فرایندی در بدن به چربی تبدیل می‌شوند و اضافه وزن و چاقی به دنبال دارند. علاوه بر آنچه گفته شد، مصرف انواع ادویه‌ها از جمله فلفل قرمز، فلفل سیاه، زیره و... سوخت‌وساز بدن را بالا می‌برد و برای لاغری مفید است. امروزه توصیه می‌شود برای کاهش اشتها و جلوگیری از پرخوری بین وعده‌های اصلی حتما 2 تا 3 میان‌وعده داشته باشید و در آنها میوه، شیر، مغزها و مواد غذایی که معمولا در وعده‌ اصلی قرار نمی‌گیرند در حد کفایت مصرف کنید.

هفته نامه سلامت/شماره 625-17 تیر ماه 1396