در هر جامعه‌ای سلامت سالمندان از اهمیت بسزایی برخوردار است. با توجه به اینکه در این سنین، احتمال ابتلا به بیماری‌های مزمن و غیرواگیر مثل دیابت، فشارخون بالا (پرفشاری خون)، اختلالات عروقی-قلبی و مغزی و همچنین بیماری کلیوی بالاست و حتی ممکن است فرد بدون اینکه بداند (چون علائم ظاهری بیماری را ندارد) به بیماری پیشرفته عروق کرونری (خونرسانی قلب) هم مبتلا باشد، توصیه می‌شود بیماران حتما با پزشک معالج خود درباره روزه‌داری مشورت کنند.
پزشکان وظیفه دارند در حیطه امور تخصصی خود، آثار و عوارض گرسنگی و تشنگی را با توجه به زمان و فصلی که ماه رمضان در آن قرار گرفته برای بیمار بیان کنند. سالمندان باید بدانند در روزه‌داری، کم‌آبی بدن حتی در شکل خفیف، ممکن است منجر به اختلال هوشیاری در آنها شود. ضمن اینکه در صورت ابتلا به بیماری قلبی، احتمال تشدید وضعیت بیماری نیز وجود دارد. به همین دلیل است که تاکید می‌شود در سالمندی با احتیاط بیشتری باید اقدام به روزه‌داری شود.
اگرچه روزه‌داری یکی از بهترین واجبات و عبادات اسلامی است که هدف آن تقرب به خداوند و رسیدن به مقام تقوی است، با این حال، در قرآن کریم آمده روزه برای افراد ناتوان و ضعیف واجب نیست. ضمن اینکه در احکام شرعی نیز عنوان شده اگر کسی که یقین یا گمان دارد روزه برایش ضرر دارد، اگرچه پزشک بگوید ضرر ندارد، باید روزه نگیرد. (رساله عملیه امام خمینی(ره) ص 264) به عبارتی، سخن پزشک برای بیمار حکم طریقیت دارد و تصمیم نهایی با فرد است. در ایران به افراد بالای 60 سال سالمند گفته می‌شود که به 3 گروه تقسیم می‌شوند. گروه سالمندان جوان 60 تا 70 سال، گروه سالمندان سالخورده 80-70 سال و در نهایت گروه سالمندان کهنسال 80 سال به بالا. سالمندان به علت ضعف در پیری و گاهی اختلال در انجام اعمال روزمره و شخصی خود از جمله غذاخوردن، راه رفتن، استحمام و... نیاز به حمایت و کمک دارند و اگر هم سالمندی به تنهایی زندگی می‌کند، این مساله مزید بر علت خواهد بود. مجموع دلایل مورد اشاره سبب می‌شود سالمندان در گروه پرخطر قرار گیرند. در این بین، سالمندان کهنسال در معرض خطر بیشتری هستند و غالبا به علت ناتوانی و ضعف توصیه به روزه‌داری آنها نمی‌شود.
روزه در سالمندان بین 65 تا 80 سال
در سالمندان بین 65 تا 80 سال در مورد وضعیت فرد براساس بیماری‌های زمینه‌ای تصمیم‌گیری می‌شود. با توجه به اینکه اغلب سالمندان با دو یا چند نوع از بیماری‌ها از جمله بیماری‌های قلبی-عروقی، فشارخون بالا، سکته مغزی، نارسایی احتقانی قلب و عروق کرونر، مشکلات ریوی، دیابت، افسردگی، پارکینسون و... دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند باید با توجه به بیماری‌ زمینه‌ای و شرایط آنها برای روزه‌داری تصمیم‌گیری شود.
بیماران قلبی-عروقی می‌توانند روزه بگیرند یا نه؟
• بیمارانی که تحت عمل جراحی آنژیوپلاستی یا فنر «استنت‌گذاری» بوده‌اند، بالون زده‌اند یا عمل جراحی قلب باز (بای‌پس کرونری) انجام داده‌اند، به‌دلیل اینکه حالشان بعد از جراحی نسبت به قبل از آن بهتر شده، می‌توانند روزه بگیرند. البته به شرط اینکه با نظر پزشک متخصص و متعهد بتوانند داروهای مصرفی را در وعده‌های سحر و افطار تنظیم و مصرف کنند اما 3 تا 6 ماه اول پس از عمل جراحی معمولا برحسب شرایط بیمار روزه گرفتن توصیه نمی‌شود.
• بیماران قلبی که از لحاظ عملکردی با شدت متوسط تا شدید هستند (بیماران قلبی که به علت مشکل قلبی، انجام امور روزمره‌شان تحت‌الشعاع قرار گرفته) بهتر است از روزه گرفتن خودداری کنند.
• بیمارانی که به تازگی دچار علائم کاهش خونرسانی قلبی یا نارسایی قلبی شده‌اند، کسانی که تعویض دریچه شده‌اند و وارفارین مصرف می‌کنند، بیمارانی که عمل جراحی آنها با عارضه همراه بوده یا کاملا موفقیت‌آمیز نبوده و همچنین بیماران مبتلا به سیانوز مادرزادی قلبی نباید روزه بگیرند.
پزشکان وظیفه دارند در حیطه امور تخصصی خود، آثار و عوارض گرسنگی و تشنگی را با توجه به زمان و فصلی که ماه رمضان در آن قرار گرفته برای بیمار بیان کنند. سالمندان باید بدانند در روزه‌داری، کم‌آبی بدن حتی در شکل خفیف، ممکن است منجر به اختلال هوشیاری در آنها شود. ضمن اینکه در صورت ابتلا به بیماری قلبی، احتمال تشدید وضعیت بیماری نیز وجود دارد. به همین دلیل است که تاکید می‌شود در سالمندی با احتیاط بیشتری باید اقدام به روزه‌داری شود.
اگرچه روزه‌داری یکی از بهترین واجبات و عبادات اسلامی است که هدف آن تقرب به خداوند و رسیدن به مقام تقوی است، با این حال، در قرآن کریم آمده روزه برای افراد ناتوان و ضعیف واجب نیست. ضمن اینکه در احکام شرعی نیز عنوان شده اگر کسی که یقین یا گمان دارد روزه برایش ضرر دارد، اگرچه پزشک بگوید ضرر ندارد، باید روزه نگیرد. (رساله عملیه امام خمینی(ره) ص 264) به عبارتی، سخن پزشک برای بیمار حکم طریقیت دارد و تصمیم نهایی با فرد است. در ایران به افراد بالای 60 سال سالمند گفته می‌شود که به 3 گروه تقسیم می‌شوند. گروه سالمندان جوان 60 تا 70 سال، گروه سالمندان سالخورده 80-70 سال و در نهایت گروه سالمندان کهنسال 80 سال به بالا. سالمندان به علت ضعف در پیری و گاهی اختلال در انجام اعمال روزمره و شخصی خود از جمله غذاخوردن، راه رفتن، استحمام و... نیاز به حمایت و کمک دارند و اگر هم سالمندی به تنهایی زندگی می‌کند، این مساله مزید بر علت خواهد بود. مجموع دلایل مورد اشاره سبب می‌شود سالمندان در گروه پرخطر قرار گیرند. در این بین، سالمندان کهنسال در معرض خطر بیشتری هستند و غالبا به علت ناتوانی و ضعف توصیه به روزه‌داری آنها نمی‌شود.
دکتر فرزاد عیدی
متخصص تغذیه و رژیم‌درمانی

 هفته نامه سلامت-شماره 622-27خرداد 1395