ورزش را فراموش نکن؛ حتی در قرنطینه!
هفته نامه سلامت | اخبار صفحه ۱۰ | 27 اردیبهشت 1399 | لینک خبر: salamat.ir/d14150
در تقویم سلامت جهانی، 19 می(30 اردیبهشت) به عنوان روز جهانی «بیماریهای التهابی مزمن روده» نامگذاری شدهاست. کرون و کولیت روده دو بیماری در این گروه هستند که با التهاب بخشی از دستگاه گوارش همراه بوده و واکنش شدید سیستم ایمنی را درپی دارد.
درحال حاضر داروهای قطعی برای این مشکل وجود ندارد و داروها در بیشتر مواقع به کنترل وضعیت بیماری و بهبود کیفیت زندگی فرد کمک میکند.
آنچه بهعنوان شعار سال 2020 میلادی در این روز انتخاب شد، «اهمیت ورزش» است. البته بهدلیل شیوع کرونا و لزوم قرنطینه، توصیه میشود تمرینات ورزشی مناسب در منزل بهطور منظم انجام شود.
«بیماریهای التهابی روده» چیست؟
بیماریهای التهابی مزمن روده شامل «کرون» و «کولیت روده» (کولیت اولسروز) هستند. این دو بیماری در نتیجه التهاب دیواره بخشی از لوله گوارشی بروز میکند.
در بیماری کرون، التهاب ممکن است در هر قسمتی از سیستم گوارش؛ دهان تا مقعد، باشد اما در بیشتر موارد روده درگیر میشود. کولیت روده در بخش رکتوم و کولون خواهدبود.
این بیماریها با دورههای عود التهاب همراه است و مدت و دفعات بروز آن در بیماران، مختلف است.
این بیماریهای مزمن معمولا در جوانان بین سنین 20 تا 30 سال تشخیص داده میشود. البته ابتلا در سنین دیگر نیز دور از انتظار نیست و 15درصد مبتلایان کودکان هستند. عوامل مختلفی ازجمله زندگی در آبوهوای گرم، پایینبودن قندخون، افزایش دمای بدن و ازدست دادن آب بدن، مصرف آسپیرین و ابتلا به بیماریهای زمینهای گوارشی میتوانند در تشدید بیماری نقش داشته باشند.
دردهای شکمی و اسهال؛ مهمترین علائم بیماری
در دورههای عود التهاب، بیماری غالبا با دردهای شکمی و اسهال مکرر و خونآلود بروز میکند که گاهی با آبسه یا شقاق در ناحیه مقعد نیز همراه است. مطرحکردن این علائم معمولا برای بیمار خجالتآور است و حتی امکان دارد او را از مراجعه به پزشک و درمان بازدارد. خستگی، بیاشتهایی و تب حتی در بخشهای دیگر مثل مفاصل، پوست، چشم و کبد نیز گاهی دیده میشود.
علائم بیماری در 20 درصد مبتلایان به صورت بحران شدید است و گاهی نیاز به بستری در بیمارستان، قطع تغذیه و استفاده از دارو طی چند روز خواهد بود. علاوه براین، روند بیماری ممکن است منجر به تنگشدن بخشی از روده و سپس انسداد یا آبسه شود. درنتیجه، این شرایط منجر به تشکیل فیستول؛ یعنی بازشدن مجرای غیرعادی از روده به سمت اندام دیگر شود. بروز چنین عوارضی نیاز به عمل جراحی دارد.
بیماریهای التهابی مزمن روده با افزایش زمینه خطر ابتلا به سرطان کولون همراه است، بهخصوص اگر آسیبها در ناحیه کولون باشد. براساس مطالعات، این احتمال خطر در مقایسه با جمعیت کلی، 2 تا 5/2 برابر طی 10 سال پیشرفت بیماری است.
تشخیص و درمان بیماری
ناراحتیهای گوارشی با معاینات بالینی، آزمایش خون و مدفوع و تصویربرداری تشخیص داده میشوند. انجام اندوسکوپی برای تشخیص محل و شدت آسیبها نیز تجویز میشود. البته گاهی نیاز به بررسیهای دقیق با دستگاه پیشرفته نیز خواهدبود.
درحال حاضر درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد. مصرف دارو ازجمله داروهای ضدالتهاب تاحد زیادی در کنترل درد و ناراحتی بیمار موثر است و در بهبود کیفیت زندگی نقش دارد. معمولا داروها از دورههای عود پیشگیری کرده و دورههای کمون بیماری را طولانی میکنند که بهبود دیواره روده را درپی دارد. در بعضی موارد نیز ممکن است بهخاطر وخامت عوارض مانند خونریزی، پزشک جراحی را لازم بداند.
همچنین به دلیل اسهال مکرر، معمولا بیمار دچار کمبودهای غذایی است و مکملهای آهن، اسیدفولیک، روی، منیزیم، ویتامینها و... تجویز میشود.
تغذیه درست به بهبود علائم کمک میکند
تغذیه درست و کنترل استرس دو عامل بسیار مهم است که بیمار و خانواده او باید به آنها توجه کنند. بسیاری از بیماران اذعان میکنند با رعایت برخی اصول تغذیه، به وضعیت بهتری دست یافتهاند. به این افراد توصیه میشود نان و غلات تصفیهشده را به خاطر فیبر پایین مصرف کنند.
موز میوه مناسبی برای آنهاست و درصورت تمایل به مصرف سیب و گلابی، باید انواع کمپوت را انتخاب کنند. مصرف میوههایی مانند انگور، گیلاس، آلو، توتفرنگی و... که همراه پوست یا هسته میل میشوند، باید محدود شود.
این نکته در مورد سبزیجات نیز صدق میکند و بهتر است سبزیجات پخته باشد.
لبنیات مصرفی نیز بهتر است کمچرب و بدون افزودنی باشد. گوشت، مرغ و ماهی محدودیت مصرف ندارد اما از فستفود، غذاهای سرخشده و ادویهدار، حبوبات بهخصوص باقلا و نخود و انواع آجیل پرهیز شود.
ورزش منظم فراموش نشود!
انجام تمرینات ورزشی امروزه کاملا بهعنوان یک اصل در حفظ سلامت و پیشگیری از ابتلا به بیماریها شناخته شدهاست. بیماریهای التهابی مزمن روده نیز مستثنا نیست. گرچه ممکن است گنجاندن ورزش در برنامه زندگی ابتدا با التهاب خفیف موقت و تشدید علائم گوارشی همراه باشد، فعالیت ورزشی منظم و کاملا مناسب با وضعیت فرد و بیمار برای وی بسیار مفید خواهدبود.
نتایج یک مطالعه در این زمینه روی 200 هزار خانم طی 30 سال نشان میدهد خانمهایی که بهطور منظم (3بار پیادهروی با حد متوسط) در برنامه خود داشتهاند، در مقایسه با دیگران کاهش قابلتوجه پیشرفت بیماری کرون(44درصد) را تجربه کردهاند.
منبع: www.inserm.fr