هفته نامه سلامت   |   اخبار صفحه ۸   |   06 اردیبهشت 1399   |   لینک خبر:   salamat.ir/d13745

من از سال 93 در جلسات تهیه فهرست کالاهای آسیب‌رسان سلامت به عنوان نماینده انستیتو تحقیقات علوم تغذیه و صنایع غذایی کشور حضور داشتم، پیش از این جلسات به این صورت بود که نمایندگانی از نهادهای مختلف دور هم جمع می‌شدند تا سال گذشته که طرح پژوهش در انستیتو انجام شد و فهرست آخری که منتشر شد، حاصل همین طرح است. میزبان این جلسات مرکز مدیریت بیماری‌های غیرواگیر و دبیرخانه شورای عالی سلامت وزارت بهداشت بود اما در سال جدید هنوز جلسه‌ای تشکیل نشده و فهرستی داده نشده است، در آخرین فهرستی که در سال 98 ارائه شد، ما در طرح پژوهش مان اول باید می‌دیدیم کشورهای مختلف چه کارهایی انجام داده اند، در این راستا یک حوزه مطالعاتی در دنیا وجود دارد که مواد غذایی کمتر سالم را گروه‌بندی می‌کند. بسیاری از مشکلات ما به دلیل واژه «کالاهای آسیب‌رسان به سلامت» است زیرا با این عنوان بارها صداوسیما و نهادهای دیگر اعلام می‌کنند اگر کالایی آسیب‌رسان به سلامت است، به چه حقی تولید می‌شود! یکی دیگر از راه‌هایی که برای تعیین این فهرست می‌توان مدنظر قرار داد، استفاده از نشانه‌گرهای رنگی است ولی مشکل این نشانه‌گرها، این است که مخاطره محور نگاه کرده‌اند. به این صورت که به ما می‌گویند ماده غذایی قند، نمک و چربی دارد یا نه و در واقع، فقط عوامل خطر تغذیه را نشان می‌دهند، در حالی که یک خوراکی می‌تواند کنار عامل خطر، پروتئین را هم به بدن برساند. بنابراین، ما مدل چگالی تغذیه‌ای که در انگلستان استفاده می‌شود، مدنظر قرار دادیم، به این ترتیب که اجزای مفید تغذیه‌ای مثل پروتئین و فیبرها را در یک طرف و قند، نمک و چربی را در طرف دیگر گذاشتیم. البته این یک پارامتر کنار مصرف مواد غذایی است. پارامتر دیگر، فلسفه این است که مردم این کالاها را کمتر مصرف کنند زیرا بحث اینکه اصلا مصرف نشوند را نداریم بنابراین، باید تولید شود ولی مصرفش کنترل شده باشد و مردم آن را مضر بدانند.
به تازگی، در انستیتو روی تحلیل محتوای تبلیغات نیز کار می‌کنیم، مثلا شاید کالایی آسیب‌رسان نباشد ولی محتوای تبلیغاتش درست نیست و بدآموزی دارد. گام دیگر در تهیه این فهرست، دریافت مالیات است و وزارت صنعت در آخرین جلسات اعلام کرد بخشی از مالیات را به ما برگردانید تا در جهت ارتقای کیفی محصولات استفاده کنیم.
متاسفانه، اتفاقی که امسال افتاد این بود که بیماری‌های غیرواگیر که مساله نظام سلامت بود، کمرنگ شده و هیچ کس فکرش را هم نمی‌کرد که یک بیماری واگیردار اینگونه معادلات را به هم بریزد. صدا و سیما از این فرصت استفاده کرد و تبلیغات کالاهای آسیب‌رسان را افزایش داد. البته استدلال صداوسیما این است که من کالایی که پروانه تولید دارد را تبلیغ می‌کنم، یک راهکار این بود که در پروانه تولید ذکر شود، این کالا اجازه تبلیغ ندارد اما متاسفانه هنوز این کار در سازمان غذا و دارو اجرایی نشده است. بازاریابی، یک هنراست و بسیار تاثیرگذار خواهد بود ولی در شورای بازبینی صدا و سیما از انستیتو تحقیقات علوم تغذیه و وزارت بهداشت کسی محتوای تبلیغات را بازبینی نکرده است. مردم نیز 50 روز است در خانه هستند و در این فرصت انواع تبلیغات خوراکی‌های آسیب‌رسان پخش شده، در حالی که رسانه ملی می‌تواند به جای اینکه به مدعیان طب سنتی تا این اندازه بها بدهد با استفاده از متخصصان علوم تغذیه در جهت آگاهی مردم برنامه بسازد.
دکتر عزیزا... زرگران
متخصص تغذیه، عضو هیات رئیسه گروه علمی تحقیقات سیاست‌گذاری و برنامه ریزی غذا و تغذیه انستیتو تحقیقات علوم تغذیه و صنایع غذایی کشور