تلفیق هنر و تغذیه در جهت سلامت مردم موثر است
هفته نامه سلامت | اخبار صفحه ۸ | 06 اردیبهشت 1399 | لینک خبر: salamat.ir/d13743
سواد تغذیهای در سطح جامعه اهمیت ویژهای در شیوه زندگی مردم و انتخابهای غذایی آنها دارد و وقتی سواد تغذیهای کم باشد، خطر استفاده نامطلوب از مواد غذایی و تهدید سلامت در جامعه بیشتر است. نکته دیگری که باید اشاره کنیم، این است که ما کشوری هستیم در حال گذار تغذیه، یعنی رفتارهای سنتی پدر و مادرمان را تا حدودی فراموش کرده و با برخی رفتارهای تغذیهای جایگزین کردهایم که از عواقب آن بر سلامتمان بیخبریم. به طور مثال، آبگوشتی که غذای سنتی ماست، یک غذای کامل است زیرا گوشت و سیبزمینی، نخود و لوبیا و گوجهفرنگی دارد و با نان خورده و ماست و دوغ و سبزی خوردن هم کنار آن سرو میشود. این غذا 4 گروه اصلی مواد غذایی که از نظر ما ایدهآل است، در خود دارد. تصور کنید این غذا با سوسیس و کالباس، پیتزا و در کل، انواع فستفودها جایگزین شود که چربی فوقالعاده زیادی دارد و سلامت را به خطر میاندازد.
باید برنامههای تغذیهای جذاب باشند
بنابراین در این دوران، برای اینکه سواد تغذیهای بالا برود، رسانههای هر کشور و رادیو و تلویزیون که تقریبا همگان از آن استفاده میکنند، در راس هرم ایجاد فرهنگ غذایی در سطح جامعه هستند . با این اوصاف اگر این آموزشها با استفاده از فکر استادان تغذیه و کار هنرمندانی که مطالب علم تغذیه را به صورت انیمیشن و فیلمهای کوتاه توام کنند، اثرگذاری خوبی دارد. اگر معلمی در تلویزیون صحبت کند، شاید عده خاصی به آن توجه کنند ولی کودک و نوجوان ما، جذب آن نمیشوند. تصور کنید یک متخصص تغذیه در برنامه تلویزیونی بیان کند سس بد است، چربی بد است و شما را چاق میکند، پیامدهای مختلف دارد، بیماری قلبی، کبد چرب، دیابت، سرطانها، نقرس و مشکلات باروری در پی دارد و چه هزینهای به جامعه تحمیل میکند اما آیا این صحبتها میتواند همه گروههای سنی را به خودش جذب کند؟! متاسفانه، هر بار برای آگاهسازی مردم یک استاد تغذیه در رادیو یا تلویزیون دعوت شده و صحبت کرده؛ شاید این گفتهها برای فردی که سالمند بوده و نگران سلامتش است و میداند چربی و قند خون چیست، مفید باشد ولی برای کودک و نوجوان ما زمانی اثر دارد که هنرمند مطالب آموزشی تغذیه را در قالب نمایشنامههای کوتاه ارائه کند. به طور مثال، اگر شیر خوردی رشد قدت بهتر میشود و دندانهای سالم تری خواهی داشت، این نمایشنامه یا برنامه هنری اثرگذار است. همچنین، تاثیرگذاری فیلم، نمایشنامه و انیمیشن فقط برای قشری خاص نیست و وقتی فردی از کودکی با این مفاهیم آشنا شد، دیگر دنبال سس و فستفود نمیرود بنابراین، رسالتی که رسانه ما دارد و به اعتقاد من تاکنون فراموش شده، این است که علم و هنر را تلفیق کرده تا اثرگذاری آن چند برابر شود و از این طریق پیامهای علمی تغذیهای به مردم در همه اقشار برسد. آنچه که خلاء است اینکه هیچ گاه عالمان یک علم مثل علوم تغذیه کنار هنرمندان قرار نگرفتهاند که البته در وهله اول باید شرایط این کار در کشور فراهم شود.
سیاستگذاری درست به متخصصان تغذیه کمک میکند
نکته دیگر در زمینه آگاه کردن مردم، سیاستگذار است که باید علم را از متخصص مربوط بگیرد و در سیاستش به کار ببرد. به بیان دیگر، اگر من متخصص مدام بگویم شیر خوب است، گوشت خوب است اما سیاستگذار یارانه را به روغن و شکر اختصاص دهد، حرف من چه ارزش و اعتباری برای مردم دارد زیرا وقتی مردم میبینند نوشابه از شیرارزانتر است، راحتتر خرید میکنند و جایگاه حرف من در سیاستهای سیاستگذار گم میشود بنابراین اگر بخواهیم در بلندمدت به سلامت مردم فکر کنیم، باید سیاستگذار در زمینه تخصیص یارانه نظر متخصصان را جویا شود. متاسفانه، امروزه به گونهای ذائقه مردم آلوده شده که یک رستوران با غذای کمچرب به سختی پیدا میشود و حتی غذاهایی مثل آبگوشت با شیشلیک و کبابهای پرچرب جایگزین شده که در روغن غوطهور هستند. حتی در خانه هم اگر غذایی کمچرب باشد، اعضای خانواده اعتراض میکنند چون از بچگی ذائقهشان شکل گرفته است. بنابراین، رسانهها، مطبوعات و صدا و سیما وظیفه دارند در جهت هدایت مردم به مسیری که به سلامت آنها کمک کند؛ یعنی کاهش مصرف نمک، روغن و شکر فعالیت کنند. همچنین، باید مالیات خاص برای کالاهای آسیبرسان در نظر گرفته شود تا قیمت شان بالا باشد و مصرفش کاهش پیدا کند ولی ما تبلیغات کالاهای آسیبرسان را داریم، در حالی که آموزشی به خانوادهها نمیدهیم و برای این خلاء باید فکری کرد. در کل، اگر میخواهیم مردم نمک، شکر و روغن کمتر مصرف کنند، راهش این است که هنر را با علم تلفیق کنیم و در قالب برنامههای نمایشی و انیمیشن ارائه دهیم تا برای کودک و نوجوان جذاب باشد.
دکتر سیدعلی کشاورز
متخصص تغذیه و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران