ماه متفاوت
هفته نامه سلامت | اخبار صفحه ۳ | 06 اردیبهشت 1399 | لینک خبر: salamat.ir/d13735
با تاملی کوتاه، تفاوتهایی را در ماه رمضان امسال نسبت به سالهای پیشین مشاهده میکنیم که میتواند فرصتهایی تازه برای ما ایجاد کند. این فرصتها شاید کمتر در زندگی ما تکرار شوند، پس شکار مناسب چنین لحظههای نابی، هوشمندی میخواهد و توفیقطلبی از حضرت پروردگار، باشد که توشهای ارزشمند از این ماه برای همه زندگی خود و آنهایی که دوستشان داریم، بیندوزیم و راهی هموار برای روزهای پس از آن ایجاد کنیم.
1) رمضان در خانه: بیشتر وقت ماه مبارک امسال در خانه میگذرد. با محدود شدن یا تعطیل شدن مراکز دینی و مکانهای مذهبی مانند مساجد، محافل دورهمی تلاوت قرآن و مانند آن، عبادت امسال شکلی فردی به خود گرفته است. در آموزههای دینی سفارشهای زیادی درباره عبادت در خانه شده و از اهل ایمان خواسته شده تا مکان خاصی را در منزل برای نماز در نظر بگیرند، یا به تلاوت قرآن برای نورافزایی و صفابخشی به زندگی سفارش شده است. همچنین خواسته شده گاهی تنها و پنهان خدا را بخوانند، خودشان باشند و خدایشان. خلوتی داشته باشند جانانه تا جانشان شکوفا شود و شیوه زندگی را از خود حضرت یار، بارگذاری کنند. ماه رمضان فرصتی است تا خداوند را بیش از هر زمانی دیگری به خانه خود دعوت کنیم، از نور الهی و کلمات زیبایی که بیانگر ویژگیهای او هستند، بزمی برپا کنیم و اندکی از دلبستگیهای تکراری زندگی دور بمانیم.
2) فرزندان همراه: فرزندان ما در هر سنی که باشند، از مشاهده بندگی و خاکساری ما نسبت به خداوند، لذت میبرند چون رفتاری است آشنا با درون و فطرتشان. کودکان در این زمینه بهره بیشتری دارند چون زلالترند و گیراتر نسبت به رفتارهای معنوی. همراهی فرزندان در رمضان امسال، میتواند لذت این ماه عزیز را چندبرابر کند، مشروط بر اینکه کنار رفتارهای دینی، به سایر نیازهای آنها نیز توجه کافی داشته باشیم و از هر گونه زیادهروی در این زمینه بپرهیزیم. ما هم خود نیاز به افزایش رتبه ایمان داریم و هم در این مسیر، میتوانیم همراهان خود را در چنین مسیری یاری کنیم. هر خانوادهای به فراخور شرایط خود، توان برنامهریزی با هدف افزایش معنویت و ایمان در ماه مبارک رمضان را برای خود و فرزندانش دارد. فرصتی است تا برای فرزندان خود و آیندهای که پیش روی آنهاست، دست به دعا برداریم و پایههای زندگیشان را به محکمترین جایگاه گره بزنیم و دستشان را در دستان پرتوان خداوند و خوبان قرار دهیم. از خداوند بخواهیم تا بهترین سرنوشت را ارزانیشان کند و خود سرپرستی فرزندان ما را عهدهدار شود. از او بخواهیم ما را در تربیت فرزندان یاری رساند تا هر آنچه که درباره کودکان و نوجوانان لازم بود انجام دهیم ولی از یاد بردیم، در این روزهای پر رمز و راز، به یادمان بیاورد و در انجام آن یاریمان کند.
3) دانشافزایی: فراغت و آرامش ذهنی ماه مبارک رمضان، فرصت مناسبی است تا بخشی از ذهن و زمانمان را به یادگیری بگذرانیم و دنبال جواب سوالهایی باشیم که شاید مدتها ذهن ما را درگیر کرده است. رو آوردن به کتابهای دینی، مطالعاتی که باورهای مذهبی ما را تصحیح و تقویت میکند، عضویت در کانالهای معتبر گفتوگوهای دینی و مانند آن، میتواند بخشی از این برنامه باشد. همچنین داشتن گفتوگوهای خانوادگی درباره موضوعات دینی بهویژه برای فرزندان نوجوان و جوان، کاری ضروری و ثمربخش است. به هر میزان که معنویت در زندگی ما ورود پیدا کند، از آسیبهای اجتماعی و فردی بیشتری ایمن خواهیم ماند. بخشی از این دانشافزایی را میتوان با خواندن گنجهای فراموششده معنوی مانند تفسیر قرآن، خواندن کتاب ناب نهجالبلاغه و دعاهای تحولبرانگیز صحیفه سجادیه به دست آورد که شاید چنین تجربهای را کمتر در زندگی داشتهایم.
4) همراهی مثبت با رسانه: رسانه هم موضوع سرگرمی است و هم یک دانشگاه همیشهباز. رسانههای گوناگون، در ماه مبارک رمضان برنامههای متنوعی را برای گروههای سنی مختلف و ذائقههای متفاوت در نظر میگیرند. از رسانههای رسمی کشور گرفته تا سایتها، کانالها و شبکههای اجتماعی. این بازار بزرگ، نیاز به هوشمندی و انتخابگری عاقلانه دارد. اگر تا دیروز بیشتر نگاه ما به رسانهها جنبه سرگرمی داشته، اکنون فرصتی است تا بخشی از نگاه را به رسانههایی بدوزیم که معنویتافزایی دارند و مهارتافزایی. آنها که میتوانند در رسانه تاثیرگذار باشند، با گرد هم آوردن دوستان و اقوام در یک رسانه گروهی، نقش معنوی و دینی خود را پررنگتر از هر زمانی بروز دهند و میدانی ایجاد کنند برای گفتوگوهای سازنده و زندگیبخش. میتوان برخی از کارهایی که در شرایط عادی به صورت حضوری انجام میدادیم، اینک در فضای مجازی فعالشان کنیم، مثل تلاوت جمعی و ختمهای گروهی قرآن در یک گروه خانوادگی یا داشتن قرارهای مطالعه و ارائه آن در چنین گروههایی. یادمان باشد فناوری هم میتواند در خدمت تعالی و ارتقای دینی و معنوی ما قرار گیرد.
5) خدا همه جا هست: برخی ممکن است بر اساس عادتهای رفتاری سالهای قبل، خداجویی در ماه رمضان را به برنامههای خاصی مانند حضور در نماز جماعت، جزءخوانیهای گروهی، شرکت در مراسم سخنرانی و نیایشخوانی و مانند آن خلاصه کرده باشند. با تغییرات کنونی، لازم است به خود بگوییم خداوند محدود به مکان خاصی نیست و هر جایی میتواند عرصه حضور الهی باشد، همچنان که هر زمانی میتواند این دسترسی را ایجاد کند. میپذیریم برخی مکانها به خاطر قداست و شرایط خاص خود، حال و هوای معنوی بهتری ایجاد میکنند ولی وقتی زمینه حضور وجود ندارد، میتوان در عبادتهای فردی هم خدا را جست، یافت و با او نجوایی عاشقانه داشت. یاد این آیه از قرآن باشیم که خداوند متعال فرموده: «فَاَیْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَ وَجْهُ اللَّه؛ و به هر سو رو کنید، خدا آنجاست» (بقره:115)
ابراهیم اخوی
روانشناس و مدیر مرکز مشاوره ماوا