آلودگی هوای کشور، مخصوصا در شهر تهران و به ویژه در ماه‌های اخیر به مرز بحرانی رسید و این در حالی است که همگی می‌دانیم این آلودگی
بر سلامت بدن اثر مخرب و نیاز به توجه جدی دارد اما در این بین کمتر به استخوان‌ها توجه می‌شود.
در مطالعات اخیر که در مرکز تحقیقات استئوپروز دانشگاه علوم‌پزشکی تهران انجام شده و نتایج آن در سمینارهای مربوطه مورد توجه قرار گرفته، ارتباط آلودگی هوا با تراکم معدنی استخوان، شاخص‌های سلامت استخوان و ویتامین D مشخص شده است. این مطالعات در کلانشهر تهران به ‌عنوان یکی از آلوده‌ترین شهرهای جهان زنگ خطری است برای توجه به آثار بلندمدت این آلودگی‌ها بر استخوان.
نتایج این مطالعات نشان‌دهنده کمبود فزاینده ویتامین D در مناطق آلوده‌تر تهران است، این در حالی است که کمبود ویتامین D در همه کشور در همه سنین مساله‌ای عام است که این کمبود در کشور بین 50 تا 70 درصد برآورد می‌شود و در گروه‌های پرخطر مانند خانم‌های باردار حتی به 90 درصد می‌رسد. مطالعات جدید در مورد ارتباط آلودگی هوای تهران با ویتامین D نه‌تنها نشان می‌دهد هوای کل شهر تهران از شهرهای دیگری مثل تبریز، مشهد و ساری وخیم‌تر است، بلکه مناطق آلوده‌تر تهران نیز نسبت به مناطق کمتر آلوده آن وضع وخیم‌تری دارد. این مطالعات بیانگر تراکم معدنی پایین‌تر در ساکنان مناطق آلوده‌تر و شیوع بالاتر پوکی استخوان در این مناطق است. از طرف دیگر، در دانش‌آموزان 19-14 ساله تهرانی مقادیر کمبود ویتامین D در مناطق آلوده حدود 5/1 برابر مناطق کمتر آلوده بوده است. خبر خوب، راه‌حل عملی برای مواجهه با این آلودگی‌ها برای محافظت از استخوان وجود دارد؛ استفاده از لبنیات، مخصوصا شیر. دانش‌آموزانی که بیشتر از 5 گرم کلسیم در هفته از منابع لبنی دریافت می‌کردند به مراتب وضعیت بهتری از نظر رشد و شاخص‌های سلامت استخوان داشتند. این میزان کلسیم معادل 3 لیوان شیر در روز یا معادل آن ماست است.
دکتر ژیلا مقبولی
معاون پژوهشی مرکز تحقیقات پوکی استخوان دانشگاه علوم‌پزشکی تهران

هفته نامه سلامت-شماره607-9 بهمن 1395