پرسش اول: با توجه به فصل خشک و سرد این فصل و شیوع بالای سرماخوردگی، استفاده از چه بخورهایی می‌‌تواند به کاهش احتقان بینی و علائم سرماخوردگی کمک کند؟
پرسش دوم: من همراه سرماخوردگی دچار خون‌دماغ می‌‌شوم. برای حل این مشکل چه درمان سنتی مناسبی وجود دارد؟

پاسخ دکتر محمدحسین صالحی سورمقی، متخصص فارماکوگنوزی و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران:

پاسخ اول: بهترین بخوری که می‌‌توان برای کاهش علائم تنفسی، به‌خصوص برای افرادی که زمینه‌‌ای از آسم دارند پیشنهاد داد، اسانس گیاه اکالیپتوس است که از گذشته‌‌های بسیار دور استفاده می‌‌شده است. اگر بخواهید اکالیپتوس را به شکلی سنتی استفاده کنید، می‌‌توانید برگ آن را داخل ظرف آبی بریزید و بگذارید بجوشد و بخار کند. فرآورده صنعتی اکالیپتوس هم به شکل محلول موجود است که می‌‌توان چند قطره از آن را در محفظه مخصوص بخور یا ظرف آب در حال جوشیدن ریخت. امروزه اسانس اکالیپتوس در تهیه برخی فرآورده‌‌ها مانند آدامس و شکلات هم استفاده می‌‌شود که با مصرف آنها مجاری بینی باز خواهد شد. اسانس دیگری که امروزه و در سال‌‌های اخیر به عنوان بخور استفاده می‌‌شود، روغن نعناع است که به شکل فرآورده‌‌های مختلف درآمده است. البته گیاه اکالیپتوس می‌‌تواند برای نوزادان حساسیت‌‌زا باشد اما نعناع گیاهی خوراکی است و تقریبا حساسیت ایجاد نمی‌‌کند. مثلا قطره منتول که از نعناع گرفته شده، فرآورده دارویی بسیار خوبی است که همه سنین از نوزاد گرفته تا سالمند و حتی خانم‌‌های باردار می‌‌توانند از بخور آن استفاده کنند. البته قطره منتول به نحوی فرموله شده که بدون استفاده از بخور هم می‌‌توان از آن به صورت تنفس مستقیم یا ریختن چند قطره از آن روی بالش یا روی یقه پیراهن استفاده کرد. اکالیپتوس و نعناع از بهترین و سریع‌‌ترین بازکننده‌‌های مجاری تنفسی و بینی هستند.
پاسخ دوم: بسیاری از خون‌دماغ‌‌ها به علت آفتاب و وجود گرما در تابستان اتفاق می‌‌افتد. هوای پاییز و زمستان هم به دلیل خشکی زیاد باعث خشکی مخاط مجرای بینی و خون‌دماغ می‌‌شود. در واقع، با خشک شدن مجرای بینی، مویرگ‌‌های بسیار نازک آن ناحیه هم خشک می‌شوند و می‌‌شکنند و خونریزی می‌‌کنند. این مساله پس از سرماخوردگی و احتقان بینی هم ایجاد می‌‌شود. بهترین راه برای درمان این مشکل استفاده روزانه از پماد ویتامین A چشمی است. می‌‌توانید مقداری از این پماد را در مجرای بینی بزنید و سپس بینی را مالش بدهید. بخار بینی باعث می‌‌شود پماد فضای داخلی بینی را بگیرد و از شکنندگی مویرگ‌‌ها جلوگیری کند.

هفته نامه سلامت-شماره607-9 بهمن 1395