آیا مردان در سنین بالا باید تستوسترون مصرف کنند؟
هفته نامه سلامت | اخبار صفحه ۱۹ | 30 شهریور 1398 | لینک خبر: salamat.ir/d13140
مردان با گذشت سالهای زندگی دستکم با دو حقیقت ناخوشایند روبرو میشوند؛ افزایش قطر شکم و کاهش میزان هورمون جنسی مردانه یا تستوسترون. اغلب ما از خطرات بزرگ شدن شکم آگاه هستیم اما آیا کاهش تستوسترون با افزایش سن هم عوارضی دارد؟
پژوهشی که به تازگی در اجلاس سالانه متخصصان غدد درونریز آمریکا منتشر شد، نشان داد مردانی که میزان تستوسترون در آنها پایین است نسبت به همردیفانشان با میزانهای طبیعی تستوسترون 33 درصد بیشتر در معرض خطر مرگ هستند.
آیا این یافتهها به معنای آن است که باید برای این مردان درمان جایگزین با تستوسترون تجویز کرد؟ گرچه مصرف مکملهای تستوسترون از دهه 1990 در آمریکا رشدی انفجاری داشته، خانم گیل لافلین، استادیار پزشکی پیشگیری و خانواده در دانشگاه کالیفرنیای سندیهگو و سرپرست این تحقیق در این مورد چندان مطمئن نیست.او به پرسشهای رایج در این زمینه پاسخ میدهد.
در مورد میزان پایین تستوسترون و مشکلات بهداشتی مربوط به آنچه میدانید؟
مردان سالمندی که دچار کمبود تستوسترون هستند، میل جنسی کمتر، انرژی کمتر، توانایی کمتر برای تمرکز و میزان پایینتر تراکم استخوانی دارند. آنها همچنین دچار تجمع چربی در اطراف قسمت میانی بدن میشوند و در معرض خطر بالاتر مقاومت به انسولین، نشانگان متابولیک و دیابت هستند.
در بررسی ما در نظر گرفتن سایر عوامل خطرزا برای مردان با میزان پایینتر تستوسترون نسبت به افراد با تستوسترون طبیعی 33 درصد نشان داد مردان با تستوسترون پایینتر، بیشتر در معرض خطر مرگ قرار دارند.
البته توجه داشته باشید میانگین سنی افراد مورد بررسی ما 71 سال بود؛ یعنی این مردها در گروه سالمندان قرار داشتند.
و شما از این یافتهها شگفتزده شدید؟
شگفتزده؟ نه، خب ما انتظار خاصی نداشتیم. میزان پایین تستوسترون با ایجاد شماری از بیماریها در مردانی همراه است که زمینه قبلی ایجاد آن را نداشتهاند، مانند دیابت. مردانی که دچار بیماری عروق تغذیهکننده قلب یا عروق کرونری هستند نیز میزان تستوسترون پایینتری دارند بنابراین ما میدانیم میزان تستوسترون با این بیماری ارتباط دارد. البته هنوز مطمئن نیستیم که کاهش احتمال بقا در مردان با تستوسترون پایین به همین علت باشد.
آیا در جهت مقابل افراد با میزان بالای تستوسترون احتمال بقای بیشتری دارند؟
نکته بسیار مهمی است. ما شاهدی نیافتیم که داشتن میزان بالاتر تستوسترون اثری حفاظتی داشته باشد. بهعبارتدیگر، در مردان با میزان تستوسترون بالاتر نسبت به میانگین جمعیت خطر مرگ تفاوتی با میزان میانگین نداشت.
به نظر میرسد پزشکان بهطور فزایندهای برای مردانی که میزان تستوسترون آنها پایین است، مکملهای تستوسترون تجویز میکنند. آیا پژوهشها از دادن تستوسترون اضافی حمایت میکنند؟
ما پیشنهاد نمیکنیم مردان در سنین بالا مصرف تستوسترون را آغاز کنند، حتی آنهایی که تستوسترون کمی دارند. بهطور قطعی نمیدانیم آیا مصرف تستوسترون مکمل مفید و بیخطر است یا نه. ما در حال جمعآوری اطلاعات هستیم. در حال حاضر آزمون بالینی کنترلشده و تصادفیشده با تعداد افراد آزمایش کافی و با قدرت آماری مناسب برای نتایج معنادار در این زمینه انجام نشده است.
آیا برای چنین مردانی توصیه عملی دارید؟
کم کردن چربیهای اضافی در اطراف شکم و کمر ممکن است به افزایش تستوسترون بینجامد. چاقی مرکزی با میزان پایین تستوسترون ارتباط دارد و نشان داده شده مردان دچار چاقی مرکزی وقتی روی رژیمهای کاهنده وزن قرار میگیرند، میزان تستوسترون آنها افزایش مییابد. ما در حال حاضر علت آن را نمیدانیم. جالب این است که چاقی مرکزی در مردان با کاهش میزان تستوسترون همراه است، درحالیکه چاقی مرکزی در زنان با افزایش میزان تستوسترون همراهی دارد.
شما اعتقاد دارید مردانی که میزان تستوسترون آنها پایین است و دچار چاقی اطراف شکم و کمر هستند، میتوانند تا حدی میزان آن را کنترل کنند؟
بله، درواقع میتوانند. البته به شرطی ممکن است موفق شوند که تغییراتی در شیوه زندگیشان بدهند؛ یعنی کاری که همه ما میخواهیم انجام دهیم، ورزش بیشتر، تغذیه مناسبتر و کم کردن چربیهای قسمت میانی بدن. با انجام این کارها بسیاری از سیستمها در بدن آنها بهبود پیدا میکند که میزان تستوسترون تنها یکی از آنهاست.
29 درصد مردان در تحقیق شما تستوسترون پایین داشتند. به نظر میرسد که در بالای 50 سال کاهش تستوسترون نسبتا شایع باشد.
درست است. تستوسترون با افزایش سن بهطورکلی کاهش مییابد و بسیاری از کارشناسان معتقدند در سنین بالای 60 سال حدود 30 درصد مردان نقصان تستوسترون داشته باشند که با علائمی مانند کاهش انرژی، خستگی، ناتوانی در تمرکز و کاهش میل جنسی ظاهر میشود. در حال حاضر پژوهشهای بسیاری در این زمینه در جریان است. البته آنچه موردنیاز است کارآزمایی بالینی بزرگ با کنترل دارونماست تا در آن آثار استفاده از مکملهای تستوسترونی به آزمون گذاشته شود.
ترجمه: علی نیکویی
هورمونهای جنسی و قلب شما
کاهش هورمونهای جنسی بخشی طبیعی از روند سالمندی است اما داشتن احساس سرزندگی، حدت ذهنی و سلامت با افزایش سن، خواسته بسیاری از سالمندان است بنابراین جای تعجبی نیست که هورموندرمانی بهوسیله شرکتهای دارویی به عنوان شیوهای برای بازیابی سرزندگی جوانی ابتدا در زنان و سالهای اخیر برای مران این همه جالب توجه باشد. هورموندرمانی سابقهای طولانی و بحثبرانگیز ازلحاظ تاثیر بر خطر دچار شدن به بیماریهای مزمن شایع هم دارد.
عوارض جانبی قلبی-عروقی هورموندرمانی در زنان و مردان
هورموندرمانی زنان: بیش از ۴۰ درصد زنان آمریکایی در دهه ۱۹۹۰ هورموندرمانی میشدند. برخی پزشکان بهطور مرتب برای اغلب بیماران زن در سنین بالا هورمون تجویز میکردند چراکه یافتههای برخی مطالعههای مشاهدهای نشان داده بود هورموندرمانی در زنان باعث حفاظت در برابر بیماری قلبی میشود. در آن زمان درباره اینکه آیا باید هورمون تجویز کرد یا نه بحثی نبود، بلکه زمان شروع هورموندرمانی مورد بحث بود. این وضعیت در سال ۲۰۰۲ میلادی پس از انتشار نتایج بررسی شاخصی «ابتکار عمل سلامت زنان» که نشان داد هورموندرمانی باعث حفاظت زنان در برابر بیماری قلبی نمیشود، کاملا تغییر کرد. درواقع، یافتههای این بررسی نشان داد هورموندرمانی خطر بیماری قلبی را در زنان افزایش میدهد. پس از انتشار این نتایج شمار زنانی که هورمون دریافت میکردند، بهشدت کاهش یافت. توصیه استاندارد در این مورد این شد که فقط زنان دچار علائم ناتوانکننده یائسگی هورموندرمانی شوند و هورمون با کمترین مقدار و برای کوتاهترین زمان ممکن تجویز شود.
گرچه اغلب زنان خیلی از علائم یائسگی آزار نمیبینند، درصد کمی از آنها دچار گرفتگیهای مکرر و آزاردهنده میشوند که خواب و کارکرد روزانهشان را به هم میزند. اگر تغییرات شیوه زندگی به این زنان کمک نکند، هورموندرمانی گزینه درمانی برای آنهاست، البته درصورتیکه در معرض خطر بالای دچار شدن به بیماری قلبی نباشند. بررسیهای جدید نشان میدهد مصرف هورمون استروژن برای چند سال پس از یائسگی (که بهطور میانگین در ۵۱ سالگی شروع میشود) تغییرات عمدهای در رگهای خونی ایجاد نمیکند.
برای زنانی که نیاز به هورموندرمانی دارند، تجویز هورمون از راه پوست از طریق برچسبهای کوچک پوستی نسبت به شکل قرص بهتر است چراکه احتمال کمتری دارد باعث خطر ایجاد لخته خون را بالا ببرد. زنانی که میخواهند هورموندرمانی انجام دهند، ابتدا باید بهوسیله پزشکشان ازلحاظ خطر بیماری قلبی بررسی شوند. کمترین دوز هورمون برای کوتاهترین مدت ممکن باید تجویز شود و بررسیهای سالانه بهوسیله پزشک انجام شود. فراوردههای استروژن موضعی واژنی (کرم، شیاف و حلقه) که میتوانند خشکی واژن و احساس ناراحتی هنگام آمیزش جنسی را کاهش دهند، هم ظاهرا خطر بیماری قلبی-عروقی را افزایش نمیدهند.
هورموندرمانی مردان: میزان هورمون جنسی مردانه تستوسترون برخلاف هورمون جنسی زنانه استروژن ناگهان پایین نمیآید، بلکه روند کاهشی تدریجی دارد که از میانه دهه دوم زندگی شروع میشود اما گرایشها برای درمان با افت هورمون جنسی در مردان با افزایش سن شباهتهایی با هورموندرمانی زنان دارد.
درمان با تستوسترون فقط برای مردانی تایید شده که به علت اختلال بیضه، غده هیپوفیز یا مغز دچار کمبود تستوسترون خون هستند؛ یعنی دچار «هیپوگنادیسم» شدهاند. علائم این عارضه کاهش موی صورت و بدن و از بین رفتن توده عضلانی و نیز از دست رفتن میل جنسی، کاهش انرژی و افسردگی است. از حدود یک دهه پیش شرکتهای داروسازی شروع به بازاریابی هورمونها برای درمان علائم مبهمتر همراه با افزایش سن در مردان کردند، درنتیجه تجویز تستوسترون اوج گرفت.
سازمان غذا و داروی آمریکا در سال ۲۰۱۵ میلادی پسازآنکه برخی بررسیها مصرف تستوسترون را با افزایش خطر حمله قلبی و سکته مغزی مرتبط کرد، هشدار درباره این خطر احتمالی را روی برچسب این فراورده هورمونی اضافه کرد. از آن زمان به بعد تجویز تستوسترون بهطور قابلتوجهی کاهش یافته است.
درواقع شواهد درباره اثر تستوسترون بر قلب متناقض بوده، بهطوریکه برخی بررسیها آثار سودمند یا بدون اثر بودن آن و برخی دیگر زیانبار بودن آن را نشان دادهاند.
در حال حاضر شواهد کافی برای داوری قاطع درباره اینکه تستوسترون خطر مشکلات قلبی عمده را افزایش میدهد یا نه وجود ندارد اما تحقیقات در حال انجام ممکن است پاسخ را در چند سال آینده روشن کند.
تستوسترون بهصورتی ژلی که به پوست زده میشود، برچسب پوستی یا بهصورت تزریقی تجویز میشود.
معمولا کاهش تستوسترون در مردان اندکی ناشی از چاقی و دیابت است و درمان این مشکلات همراه تغییرات شیوه زندگی ممکن است میزان تستوسترون را افزایش دهد و علائم ناشی از کمبود آن را برطرف کند.
با این حال مردانی که دچار اختلال کارکرد جنسی و خستگی هستند، ممکن است از پزشکانشان بخواهند میزان تستوسترون خونشان را اندازه بگیرند. در مردان ۶۵ ساله و بالاتر که میزان تستوسترون خون پایین است (کمتر از ۳۰۰ میلیگرم در دسیلیتر)، پژوهشها بیانگر آن است که درمان با تستوسترون میتواند میل و ارضای جنسی را بهبود ببخشد و همچنین اثر مثبتی بر سایر مشکلات مربوط به افزایش سن مانند کاهش تراکم استخوان و کمخونی داشته باشد. گرچه خطرات بالقوه درمان با تستوسترون هنوز کاملا شناخته نشده، ممکن است تجویز آن در برخی مردان برای بهبود کیفیت زندگی ارزشش را داشته باشد.
منبع:Harvard Health letter