در مواقعی که فاجعه‌ای رخ می‌دهد، غیر از در نظر گرفتن مدیریت بحران و کنترل استرس مهم است که به فکر آگاه‌سازی و آموزش مواد ایمنی به فرزندانمان باشیم. در درجه اول توصیه می‌کنم در چنین شرایطی همدلی کردن را به کودکان بالای سن مدرسه آموزش دهید.
اگر جایی برای همدلی مشخص شده تا مثلا افراد گلی ببرند یا شمعی به یاد از دست رفته‌ها و قربانیان روشن کنند یا حتی کمک مالی یا حمایتی داشته باشند، چقدر خوب است که فرزندانتان را ببرید تا آنها کمک کردن را بیاموزند و به این ترتیب امیدوار باشید نسل بعد نسل سلفی‌انداز با فجایع نباشند. نکته دیگر آموزش مسائل ایمنی به کودکان بالای سن مدرسه است. کشور ما کشوری زلزله‌خیز است و هر لحظه امکان رخ دادن فاجعه وجود دارد. پس بهتر است والدین فرزندانشان را برای مقابله و مواجهه آماده کنند. در مدارس مانور زلزله انجام می‌شود و به کودکان می‌آموزند محل‌های امن کجاست. می‌توانید خودتان هم به فرزندانتان در این رابطه آموزش‌هایی بدهید و مناطق امن را در خانه یا فضای بیرون به آنها نشان دهید و حتی در سایر شرایط مثل آتش‌سوزی بگویید چه کار باید بکنند. بهتر است والدین با یک کپسول کوچک آتشنشانی نحوه استفاده از کپسول را خودشان نیز یاد بگیرند و به فرزندان هم یاد دهند. شماره‌های اضطراری را باید به کودکان آموزش دهید و در محلی در خانه یا مهد بنویسید و به دیوار بزنید تا در دسترس باشند. کودک باید بداند هنگام خطر با کجا تماس بگیرد. البته آموزش این مسایل و بیان آن باید کاملا ساده باشد و به گونه‌ای بیان نشود که سطح اضطراب کودک را بالا ببرد و مایه ترس و نگرانی او شود. از کارتون و فیلم‌های آموزشی نیز می‌توانید استفاده کنید. خود و فرزندانتان را در موقعیت مشابهی فرض کنید و ببینید در این شرایط واکنش مناسب چیست و آن را به آنها هم بیاموزید. کودک باید بتواند در عین کنترل هیجان راه‌حل مناسب را بیابد و والدین در این زمینه نقش مهمی دارند.
دکتر کتایون خوشابی
فوق‌تخصص روان‌پزشکی کودک و نوجوان، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی

هفته نامه سلامت-شماره607-9 بهمن 1395